سينمای ما - داستان هايى بدون پيچ و تاب (بررسى زير درخت هلو، ازدواج به سبك ايرانى و هوو از منظر روايت)
پنجشنبه 14 آذر 1387 - 8:56
اخبار:      • رضا کیانیان از بازیگری گفت؛ / فرمان اول: بازیگر باید خودش را بشناسد      • مدیر عامل موسسه توسعه فضاهای فرهنگی شهر تهران اعلام کرد؛ / 100 هزار نفر به این جا آمده‌اند اما هنوز فعالیت‌مان آزمایشی‌ است      • هیئت‌های انتخاب سه بخش جشنواره فیلم فجر کارشان را شروع کردند      • فهرست و مشخصات فیلم‌های سینمایی تعطیلات آخر هفته، / از جود لاو تا بن کینگزلی و کریس کریستوفرسون در آخر هفته سیما      • علاقه‌مندان سینما خوشحال باشند؛ / ماهنامه دنیای تصویر یک بار دیگر مجوز انتشار گرفت      








نظر سنجی

شما کدام سریال ماه مبارک رمضان را بیشتر پسندید؟




سينماي جهان
«شوالیه تاریکی» در صدر 100 فیلم برتر سال 2008 تایمز
«کنگ فو پاندا» نامزد 16 جایزه شد، از «وال-ای» هم بیشتر
نامزدهای جایزه اسپیریت (اسکار مستقل‌ها) اعلام شد
مستقل‌های انگلیسی‌ «میلیونر اسلمداگ» و كارگردانش را برگزیدند
شایعاتی درباره فیلم زندگینامه یان فلمینگ: دی‌کاپریو حتما، ران هاوارد شاید
شایا لابوف و «همدست»اش
تهیه‌کنندگان به بازیگران نامه دادند: اعتصاب به ضرر شماست
گیلرمو دل‌ترو «هابیت»اش را 370 روزه تمام می‌کند
بالاخره اسکاری‌ها اکران می‌شوند
پدرخوانده هندی سوم هم با آمیتاب باچان ساخته می‌شود
امپایر 100 شخصیت برتر تاریخ سینما را برگزید/ تایلر دردن «باشگاه مشتزنی» بهترین است
«استرالیا» یادآور سینمای حماسی، باز لورمان یادآور دیوید لین


آتش سبز


  (12 رأي)

کارگردان:
محمدرضا اصلانی
-------------------------------------
خواستگار محترم


  (5 رأي)

کارگردان:
داود موثقي
-------------------------------------
دلداده


  (9 رأي)

کارگردان:
قدرت الله صلح میرزایی
-------------------------------------
چار چنگولی


  (10 رأي)

کارگردان:
سعید سهیلی
-------------------------------------
محیا


  (121 رأي)

کارگردان:
اکبر خواجویی
-------------------------------------


پربیننده ترین اخبار هفته
 تحلیل اصغر فرهادی از سی سال سینمای پس از انقلاب؛ / اگر «دایره زنگی» با همان پایانی که من برایش نوشته بودم اکران می‌شد......
 گزارش «جهان» از دلایل توقیف «نسل جادویی»؛ / هدیه تهرانی نمی‌تواند آن سوی دیوار را ببیند. این معجزه است...
 حرف‌های محمدرضا گلزار درباره فعالیت‌های اخیرش در ورزش و روزنامه نگاری؛ / رئیس فدراسیون والیبال: این جا خانه اول گلزار است...
 هواداران هدیه تهرانی همچنان منتظرند و خبری نیست/خبرنگار «سینمای ما» پی‌گیری می‌کند؛ / اکران «شبانه» باز به تعویق افتاد...
 به همراه گفتگوهایی با جواد نوروزبیگی، فرهاد اصلانی و مهراوه شریفی‌نیا؛ / گزارشی از پشت صحنه سریال «آشپزباشی» ساخته محمدرضا هنرمند...
 تازه‌ترین خبر؛ / حمید فرخ‌نژاد فردا مهمان برنامه دو قدم مانده به صبح است...
 یادداشت نویسنده «سینمای ما» در حمایت از برنامه‌ای که زردش خواندند؛ / افشاگر...
 گزارشی کامل درباره شرایط امروز اکران «به رنگ ارغوان»؛...
 حرف های مسعود کیمیایی در روزنامه فرهنگ آشتی درباره فعالیت های سینمایی این روزهایش: / «به من و داریوش مهرجویی می‌گویند بیایید درباره تهران فیلم مستند بسازید و آن وقت طرح‌های سینمایی‌مان را بلاتکلیف نگه می‌دارند»...
 بخشی از گفتگوی مصطفی جلالی‌فخر با آیدین آغداشلو درباره سینمایی‌نویسان جوان و سینماگران هم‌نسل‌‌اش؛ / نه کیمیایی روشنفکر است، نه مهرجویی و نه کیارستمی...
 عکس‌های تنهایی؛ / نمایشگاه عکس رضا کیانیان ...
 بازتاب‌های حضور محمدرضا گلزار به عنوان مربی والیبال در روزنامه‌های ورزشی؛ / گلزار: کجایش عجیب است؟ ...
 فروتن، اسکندری، شاهرخ‌شاهی، ابر، عبدی، مصفا و... / 15 گفتگو با 15 بازیگر سینمای ایران / کجا بازی می‌کنید؟ پیشنهاد جدیدی دارید؟ ...
 حرف‌های مجیدی در برخورد با دانشجوهایی که عکس سروش در دست داشتند...



گزارش
 حرف‌های محمدرضا گلزار درباره فعالیت‌های اخیرش در ورزش و روزنامه نگاری؛ / رئیس فدراسیون والیبال: این جا خانه اول گلزار است...
 یادداشت‌های هفتگی امیر قادری -24؛ / همه‌اش ده سال هم نشد...
 تحلیل اصغر فرهادی از سی سال سینمای پس از انقلاب؛ / اگر «دایره زنگی» با همان پایانی که من برایش نوشته بودم اکران می‌شد......
 گزارش مفصل «فرهنگ آشتی» از دلایل لغو مجوز گروه «دارکوب»؛ / دارکوب‌ها به لانه بازمی‌گردند...
 به همراه گفتگوهایی با جواد نوروزبیگی، فرهاد اصلانی و مهراوه شریفی‌نیا؛ / گزارشی از پشت صحنه سریال «آشپزباشی» ساخته محمدرضا هنرمند...
 بخشی از گفتگوی مصطفی جلالی‌فخر با آیدین آغداشلو درباره سینمایی‌نویسان جوان و سینماگران هم‌نسل‌‌اش؛ / نه کیمیایی روشنفکر است، نه مهرجویی و نه کیارستمی...
 پرکارترین بازیگران زن و مرد جشنواره فیلم فجر بر اساس فیلم‌های که تاکنون تقاضای شرکت داشته‌اند ...
 گزارش تولید پروژه پرخرج «ملک سلیمان»؛ / همه چیز درباره جلوه‌های ویژه کامپیوتری این فیلم...
 مروری بر زندگی و آثار احمد آقالو/گفته‌های همکاران و دوستان‌اش درباره او؛ / آقالو: «باید جامعه‌مان را زیر ذره‌بین بگذاریم، کارمان نتیحه خواهد داد» ...

آرشيو...



داستان هايى بدون پيچ و تاب (بررسى زير درخت هلو، ازدواج به سبك ايرانى و هوو از منظر روايت)


در بررسى روايى سه اثر زير درخت هلو، هوو و ازدواج به سبك ايرانى مشخصه هاى ويژه اى قابل بررسى و تأكيد است. اينكه جهان داستان اين آثار مبتنى بر چه مؤلفه هايى است، آيا اين آثار تا چه حد به دنياى نمايش و قراردادهاى آن وابستگى دارند، ساختار انتخابى فيلمنامه نويس و كارگردان برچه اساسى پايه گذارى شده است. سبك و اسلوب ارائه آن تا چه حد به معيارهاى آشنا و غيرآشنا مرتبط است و...
براى شناخت دنياى فيلم و جهان داستان زير درخت هلو ما با مؤلفه هاى پايه اى آشنا مى شويم: مرگ، ارث، شمال ايران، ازدواج، فرزند، دعوا و... در ازدواج به سبك ايرانى با: ازدواج، رقابت، بازار، جهانگردى، شيراز، ايرانيت و... در هوو با: تجديدفراش، ملك، شمال ايران، طلبكار، شركت، گلكارى و... در واقع دنياى تشكيل دهنده داستان هاى اين سه از مشخصه هاى متنى خاص خود بهره مى برند. ما همراه با دنياى آدم ها به چارچوب هايى از دريچه ديدمان وارد مى شويم. در بسيارى از داستان ها و فيلمنامه هايى كه حال و هوايى ديگر دارند نمادها و نشانه هاى اين نمادها بر پايه اى ديگر استوار است. يعنى با ديدن، قطارها، واگن هاى برقى، خيابان ها و پياده روها ما به ياد غرب جديد و با ديدن دليجان ها، ارابه ها و كابوى ها به ياد غرب قديم مى افتيم.
اما مهم ترين ويژگى در پيشرفت يك فيلم چيدمان حساب شده منابع انسانى يا كاراكتر ها در موقعيت هاى موردنظر است كه نحوه توزيع اطلاعات آنها و رفتارشان را حربه او قصه را به شكلى تدريجى پيش مى برد. در هوو ما نمى دانيم نقشه اصلى توسط چه كسى طراحى مى شود. داوودنژاد در فلاش فوروارد اوليه مادربزرگ را در قابى بسته نشان مى دهد كه به طرف نقطه اى نامعلوم دستور مى دهد و از قاب خارج مى شود. فصل نهايى فيلم اين اطلاعات و علت آن از ابهام خارج مى شود. همين ابهام باعث مى شود ما در مسير فيلم به كاراكترهايى كه محمدرضا داوودنژاد و رضا صادقى نقششان را بازى مى كنند شك كنيم. اين نوع طراحى در زير درخت هلو به دليل خلوص در كمدى اش شكل هاى ابهام تداومى را القا مى كند. يعنى مايه كمدى به دليل عدم التزام عمدى به رئاليسم انتظار هر رويدادى را براى فصل هاى بعد در مخاطب ايجاد مى كند. از همين رو در صورتى كه اطلاعات حتى به صورت تدريجى توزيع شود. شناخت و نقطه ديد ديالكتيكى مخاطب قابل اطمينان نيست، اما اينجا ايرج طهماسب از اين قاعده تبعيت چندانى نمى كند. از مجموعه الگوهاى كم و بيش واحد و استاندارد پيروى مى كند. بنابراين از نظر نحوه ارائه اطلاعات فيلم از يك نوع نظم برخوردار است.
چه در ازدواج به سبك ايرانى نيز شكل روايى توزيع اطلاعات مبتنى بر همين نظم حركت از الف به ب است. شخصيت ها به صورت تدريجى معرفى مى شوند و اتفاقات با توجه به همين روبناها طراحى مى گردند. اطلاعات از خلال گفت وگوهاى دو نفره ارائه مى شود. رقيب حاج ابراهيم در بازار (محمدرضا شريفى نيا) تا انتهاى فيلم چهره واقعى اش براى اطرافيان هويدا نيست و فقط مخاطب از اتفاقات و سنگ اندازى هاى او با اطلاع است. از اين منظر كارگردان قصد نداشته اثر را به سوى مؤلفه هاى معمايى ببرد و قصه را سر راست تر و راحت تر براى مخاطب روايت كرده است. زمانى هم كه قضيه پول ها در باغ مجلس عروسى توسط پسر حاج ابراهيم لو مى رود براى مخاطب صرفاً كتك خوردن شريفى نيا كافى است تا راضى شود. از اين منظر فيلم زنجيره اى از تصاوير مى شود كه صرفاً براى نمايش در معرض ديد مخاطب قرار داده مى شود.
اينكه روايت اين سه فيلم از منظر چه كسى ارائه مى شود بايد اذعان كرد اشتباهات املايى در ازدواج به سبك ايرانى وجود دارد يعنى تناقض و سردرگمى ميان اول شخص و داناى كل در هوو نيز به همين ترتيب خصوصاً در فصل انتهايى گره با شكل اول شخص گشوده مى شود كه ابهام سوم شخص نيز در آن ديده مى شود.
فيلم زير درخت هلو متكى به داناى كل است كه از آن مى توان به عنوان شاهد نامرئى ياد كرد در واقع طبق اين نظريه وقايع را همانگونه از قاب دوربين مى بينيم كه اتفاق مى افتد. اما كنترل روايى در اين نوع تحرك به شدت دشوار و حركت روى لبه تيغ است در واقع طهماسب نخواسته شخصيت صفا به عنوان محور جست وجوى فيلمنامه قرار گيرد. هرچند او مؤلفه اصلى و كاركردى اثر يعنى شخصيت محورى را به عهده دارد. اما هر جا كه او هست قرار نيست فيلم جلو رود. از اين نظر وقتى فصل كپسول آتش نشانى رخ مى دهد در يك برش نگاه فيلم به صورت موازى از اين حادثه به حادثه اى ديگر تغيير مى يابد يعنى ما طهماسب و معتمدآريا را در جنگل تعقيب مى كنيم تا مقدمه اى براى زايمان و بازگشت مجدد آنها به حادثه الف باشند. در اين نوع روايى دوربين به ما مى گويد چه روى مى دهد. از اين راه ما سخنان را محك مى زنيم و برخلاف آنچه در ازدواج به سبك ايرانى و هوو اتفاق مى افتد نتيجه مى گيريم. در اين روش راه و راه هاى موجود ارائه مى شود. روايت بر قوانين و قراردادها متكى است وقتى اثرى بى هيچ قانون و قراردادى قصه گويى كند جز گنگى و ابهام در مخاطب ايجاد نخواهد كرد. حتى ميزانسن و نورپردازى در متدهاى پيچيده روايت قابل اذعان و استناد است چرا كه در جهت سازمان دادن به داستان به كار مى رود. از اين حيث تسلسل رويدادها و روابط متغيرى كه داستان را مى سازند به عنوان مهم ترين الگوى كار روايى كاركرد دارند. بافت در ازدواج به سبك ايرانى درعين ارائه شكل روايى مشخص از فواصل زيادى برخوردار است. قصه در بسيارى از زمان هاى فيلم به تكرار مى افتد. گره هايى كه دايى (سعيد كنگرانى) آنها را مى گشايد محكم نيستند چون نقاط عطف داراى ضعف هستند. شايد به اين دليل باشد كه كارگردان جمعى ميان تيزى طرح اجتماعى اش با آداپته كردن كمدى آن نيافته است و لحن از اين منظر دچار ابهام شده است. در اصل مخاطب در ازدواج به سبك ايرانى از اين نظر تكليف نامشخص دارد. چرا كه عامليت برخى رويدادها چنانچه مى تواند برپايه انگيزه هاى مهم وغيرقابل تغيير (سرسختى حاج ابراهيم) استوار باشد با ماستمالى در حال تغيير است يعنى انگيزشى حتى با زبان و بيانى كه مختصات كمدى به ما مى دهد، وجود ندارد. در شكل روايى در زير درخت هلو قهرمان مرد از طريق حل يك بحران مى تواند به سوى يك ثبات اجتماعى پيش برود. از اين منظر زن به عنوان پايگاهى ساكن (ابژه اى منفعل) است كه قهرمان مرد خود را به آن مى رساند و روى آن تأثير مى گذارد. مرد در اين مؤلفه سوژه اى فعال است در آثار نوآور اين رويكرد يعنى نرسيدن مرد وضعيت او را دچار بحران مى كند. اما شكل كمدى قادر است اين نوع روايت شخصيتى را وارونه مى كند در زير درخت هلو زنان هسته حركتى به سوى مردى هستند تا او را تصاحب كنند هرچند مرد توانايى دفع يا جذب آنان را دارد اما آنچه براى اثر مهم است رسيدن به يك نوع ثبات اجتماعى است كه در اين موقعيت بحرانى مرد نمى تواند آن را ايجاد كند.در هوو نيز حركت مرد اصلى پايه موقعيت باثبات را به هم مى ريزد و بحران فيلم دقيقاً از همين جا آغاز مى شود. اما آنچه اثر را به سوى جزيره ثبات رهنمون مى كند تك گويى انتهايى براى مخاطب است كه انتخاب زن نيز در برقرارى اين ثبات نقش اساسى دارد. البته در بعد سينمايى فصل تماس تلفنى صفا با آرايشگاه زن را به نوعى شيئى شدن تبديل مى كند كه در نظريه هاى سينمايى نيز به آن تأكيد شده است. ساختار در روايت از اهميت ويژه اى برخوردار است. اينكه تا چه حد جزئيات تشكيل دهنده يك كل واحد است و پديد آمدن كل منوط به آن است حائز مهم ترين اهميت است. از اين رو ساختار تعيين كننده است. آيا روايت شامل تحليل گوينده است يا حكايت. در زير درخت هلو متكى به حكايت و در دو فيلم ديگر تا حدودى متكى به كسى است كه ماجرا را بازمى گويد. ساختار را همين متد طراحى مى كند. شخصيت ها چقدر انگيزه مندانه و چقدر بايد به كاركرد قصه بيايند مثل رضا صادقى و محمدرضا داوودنژاد در هوو كه تا اندازه مادربزرگ پررنگيشان و حضورشان با هم فاصله دارد. يا در زير درخت هلو داماد نوكيسه و دايى و رقيب حاج ابراهيم در ازدواج به سبك ايرانى چقدر تابع ساختار قصه اند. چه زمان بايد در قصه حضور يابند و چقدر به پيشبرد قصه كمك مى كنند. در واقع داستان نويس از اين نظر به تقابل خير و شر و پيشبرد قصه كمك كرده اند روايت با وجود اينها پيش مى رود. شخصيت ها از اين نظر به هسته مركزى قصه كمك مى كنند. اما همان طور كه در طول نوشتار عنوان شد اين تركيب و چيدمان داستان گويى است كه فاصله رويدادها را در جهت منطق قصه گويى دچار خدشه مى كند. داستان يعنى توالى وقايع. وقايع بايد رابطه اى مستقيم و خاص با يكديگر داشته باشند و از تكرار بپرهيزند ولى زنجيره اى از تكرارها به شكلى مستمر و پيوسته باشند. هوو از اين نظر بدون در نظر گرفتن سردرگمى ابتداى آن (بيست دقيقه اول) مبتنى بر داستان روايت مى شود. زير درخت هلو متمركزتر پيش مى رود و ازدواج به سبك ايرانى فواصل زيادى دارد. هر سه فيلم از تعادل آغاز مى شوند و به آشفتگى مى رسند و نقش شخصيت اول در آنها صحيح طراحى شده است. هرچند چفت و بسط داستانى در هر سه لنگ مى زند و جايگاه بررسى آن در اين نوشتار نيست در اصل طراحى نقشه چه در زير درخت هلو، چه در ازدواج به سبك ايرانى و چه در هوو مايه اصلى حركت است. در زيردرخت هلو طرح داماد نوكيسه اجرا نمى شود. در ازدواج به سبك ايرانى طرح ها و توطئه هاى رقيب حاج ابراهيم ريخته و اجرا مى شود و در هوو نقشه در واقع عامل اصلى به ذلت كشيده شدن قهرمان فيلم است. هر يك از اينها با موانعى مواجه مى شوند. پيشرفت شخصيت اول مبتنى بر اين موانع است كه در هر سه اثر به آن توجه شده ولى در پرداخت داراى ضعف هاى مشخصى است. هر سه فيلم از گره افكنى و پيچيده سازى بهره برده اند. انتهاى فيلم هاى ايرانى چند ساله اخير با حضور مؤكد شخصيت هاى فرعى رقم مى خورد و پايان مى يابد. يا به آشتى منجر مى شود (زير درخت هلو) يا گره مى گشايد (هوو) و يا پا در ميانى مى كند (ازدواج به سبك ايرانى). در واقع آنچه در بررسى روايى اين اثر به شكلى گذرا ارائه شد طرح هاى اوليه عنصرسازى در ارائه درست روايت است. فيلمنامه نويسان اين سه فيلم از طراحى درست يك الگوى روايى مطلع اند و اين را در اثرشان مى توان جست وجو كرد. اينكه اين طرح ها چگونه ارائه مى شود، چه طور به اجرا در مى آيد و چقدر مبتنى بر بافت صحيح و منسجم است شرطى اساسى و قابل استناد است. هر چقدر اين بافت متناسب با بافت روايى به اجرا درآيد اثر موفق است وگرنه آزاردهنده و واجد اشتباهات اساسى خواهد شد كه بررسى آن قدم بعدى خواهد بود.
نويسنده : على اصغر كشانى
یكشنبه,10 اردیبهشت 1385 - 16:28:29

اين مطلب را براي يک دوست بفرستيد صفحه مناسب براي چاپگر
آرشيو

نظرات

اضافه کردن نظر جدید
:             
:        
:  




module-htmlpages-display-pid-97.html



             

استفاده از مطالب و عكس هاي سايت سينماي ما فقط با ذكر منبع مجاز است | عكس هاي سایت سینمای ما داراي كد اختصاصي ديجيتالي است

كليه حقوق و امتيازات اين سايت متعلق به گروه مطبوعاتي سينماي ما و شركت پويشگران اطلاع رساني تهران ما  است.

مجموعه سايت هاي ما : سينماي ما ، موسيقي ما، تئاترما ، دانش ما، خانواده ما ، تهران ما ، مشهد ما

 سينماي ما : صفحه اصلي :: اخبار :: سينماي جهان :: نقد فيلم :: جشنواره فيلم فجر :: گالري عكس :: سينما در سايت هاي ديگر :: موسسه هاي سينمايي :: تبليغات :: ارتباط با ما
Powered by Tehranema Co. | Copyright 2005-2008, cinemaema.com
Page created in 0.383985996246 seconds.