سینمای ما - امیر جلالی: 15آذر سالگرد درگذشت "علي حاتمي" است و براساس رسم رايج در مملكت ما بايد شاهد مراسم يادبود و بزرگداشت و مرثيه سرايي باشيم ولي به نظرم مي شود طور ديگري هم به قضيه نگاه كرد. فقط اميدوارم بتوانم بيانش كنم،شرح و تفسيرش باشد با خودتان. گاهي وقتها يك فيلم آن قدر به يادماندني و اثرگذار است كه در ذهن بيننده تبديل به مرجعي مي شود براي حل و فصل و تجزيه تحليل بعضي اتفاقات. براي من "مادر" به يادماندني ترين اثر "حاتمي" است و به نظرم همه آنچه كه مي خواهم در اين يادداشت بگويم را مي شود در سكانسي،ديالوگي،موزيكي،گوشه و كناري از اين فيلم_نقاشي حاتمي پيدا كرد.ظاهرش اين است كه مادر پيري دارد مي ميرد و بچه هايش را دورهم جمع كرده تا اين دم آخري كنارش باشند،باطنش هم اتفاقا همين است و درست به اين دليل است كه ديدن ده باره و صدباره اش روحمان را جلا مي دهد.

روال كار اين طوري است كه ما همواره در حال از دست دادنيم و استثنا هم وجود ندارد،چيزي كه هست يكي را مي خواهيم كه دورش جمع شويم(يا دورهم جمعمان كند،چه فرق مي كند؟)و براي ازدست رفته ها اشكي بريزيم و آهي بكشيم،كه در كنارش به ياد تمام چيزهايي بيفتيم كه دوستشان داشته ايم و از دستمان رفته اند،فرصتهاي ازكف رفته،جواني تلف شده،عشقهاي پريشان شده و خلاصه هرآنچه كه يك روز داشتيم و حالا ديگر نداريم.

اصلا "مادر" به همين درد مي خورد كه پاي شنيدن درددلهايمان باشد و حسرت خوردن هايمان،خود "علي حاتمي" هم به همين درد مي خورد و اين همان يكي شدن فيلمساز و اثرش است كه بزرگان گفته اند.

مادر كه مي ميرد محمد ابراهيم به ظاهر سنگدل و بي احساس،طوري چادر مرحمتي اورا بغل مي كند و اشك مي ريزد كه پيش خودمان آرزو مي كنيم كاش مادر زودتر مي مرد و اتفاقا اصل قضيه هم همين است،كه بيخودي اشك و ناله راه نيندازيم و شعر نخوانيم كه تا وقتي حاتمي زنده بود كسي سراغش نرفت و چه مي دانم حالا بياييد به فكر زنده ها باشيم و ازاين حرفها،بعضي ها بايد بميرند تا خيلي هاي ديگر زنده شوند(يا لااقل نميرند).

فرض كنيد "مادر" مريض نمي شد و در همان خانه سالمندان چند سال ديگر هم عمر مي كرد،مي ارزيد به اينكه بچه ها درآن خانه قديمي دورهم جمع نشوند و فيلم "مادر" را براي ما نسازند؟گيرم كه خود علي حاتمي تا امروز زنده بود و مثلا پروژه هاي نيمه كاره اي را هم تكميل مي كرد،آن وقت ما جماعت مرده پرست كي به ارزش فيلمي چون "مادر" پي مي برديم؟

"مادر" مرد تا بچه هايش دورهم جمع شوند و دست در گردن همديگر عكس يادگاري بگيرند،مثل "علي حاتمي" كه مرد تا ماها با خودمان بگوييم عجب،پس اين طوري هم مي شود زندگي كرد و فيلم ساخت...پس خدارا شكر كه مرد.