سينمای ما - پرونده ‌«علي حاتمي» - واپس‌گرای مدرن و پیشرو

پنجشنبه 30 آبان 1387 - 13:36

اخبار: • مهران مدیری برای عید تلویزیون سریال می‌سازد/چرا خبری از پیمان قاسم‌خانی در این پروژه نیست؟ • «پاداش» کمال تبریزی بالاخره به جشنواره می‌رسد یا نه؟ • آخرین آمار از فروش و فهرست سالن‌های سینمای فیلم‌های اکران عید فطر؛ / «سه زن» رفت و «چارچنگولی» آمد • گزارش کامل از فهرست جایزه‌ها و متن و حواشی اختتامیه جشنواره فیلم کوتاه؛ / «من دیگر یک استعداد جوان نیسنم.» • تبریزی باز جنجال درست می‌کند؟ / نخستین حضور میترا حجار پس از بازگست به ایران

نظر سنجی

سينماي جهان

كارگردان «گومورا» از نویسنده فیلمش حمایت کرد

«به‌هیچ كس‌نگو» ‌انگلیسی می‌شود

اکران «تکنواز» باز هم تغییر کرد

افسار در دست انتقام (یادداشت شیدا شیرازی بر فيلم «مایه آرامش» جديدترين فيلم جيمز باند)‏

نیکول کیدمن هم مثل آنجلینا خانواده‌اش را ترجیح می‌دهد

آهنگساز «راتاتویی» برای رهبر ارکستر مراسم اسکار انتخاب شد

بازسازی «غلبه سیاره میمون‌ها» با بن افلک و شیا لبوف

«مرد آهنی۲» سه‌بعدی و آیمکسی

والاس و گرومیت باید برای گرفتن اسکار یکسال صبر کنند

نمایشگاهی از آثار فدریکو فلینی در لس آنجلس

«آدمیرال» ركوردهای سینمای روسیه را شکست

فهرست اولیه مستندهای اسکار اعلام شدند

محیا
		(72 رأي) کارگردان: اکبر خواجویی
-------------------------------------

خواب زمستانی
		(51 رأي) کارگردان: سیامک شایقی
-------------------------------------

دعوت
		(892 رأي) کارگردان: ابراهیم حاتمی کیا
-------------------------------------

آواز گنجشک ها
		(283 رأي) کارگردان: مجید مجیدی
-------------------------------------

کنعان
		(1015 رأي) کارگردان: مانی حقیقی
-------------------------------------

سه زن
		(312 رأي) کارگردان: منیژه حکمت
-------------------------------------

پربیننده ترین اخبار هفته

نخستین اظهارنظرهای گل‌شیفته فراهانی درباره بازگشت به ایران؛ / هیچ جا به اندازه ایران به آدم خوش نمی‌گذرد...

اختصاصی سایت سینمای ما؛ / 10 عکس لاله اسکندری در سفرش به دور دنیا...

خاطرات خواندنی مسعود کیمیایی از دکتر شریعتی، پرویز دوایی و دوران مدیریت‌اش در شبکه 2 ...

خاکستر خاطره‌ها؛ / سینما جمهوری (نیاگارا) در آتش سوخت/گزارش و عکس‌ها...

کشمکش و جنجال بر سر متن فيلم «دعوت» بالا گرفته است: / چيسنا يثربي خطاب به ابراهيم حاتمي‌كيا: «اين روزها مدام چهره تان خشمگين است و ادبيات‌تان هم تغيير کرده است»...

گپي با علي مصفا، بعد از آتش‌سوزي سينماجمهوري كه كافه آنتراکت علي مصفا و ليلا حاتمي در آن قرار داشت: / «تقريباً هيچ چيز باقي نمانده و كافه ذوب شده است»...

واكنش فيلم‌سازاني كه فيلم‌هاي‌شان همزمان در پاييز امسال روي پرده بوده است: / ابراهيم حاتمي‌كيا به منيژه حكمت: «آدم با دو تا فیلم این‌قدر جیغ و داد راه نمی‌اندازد»...

یادداشت یکی از کاربران سایت سینمای ما درباره واکنش‌های اخیر به وقایع مربوط به گل‌شیفته فراهانی؛ / گناه گل‌شیفته این بود که... /او با بقیه فرق می‌کند، اما این فرق چیست؟...

گزارش‌های تازه‌ای از حادثه آتش‌سوزی سینما جمهوری (نیاگارا)؛ / علت حادثه مشخص نیست/لیلا حاتمی از شدت تاثر چیزی نگفت...

گمانه‌زني روزنامه "اعتماد" درباره آتش‌سوزي سينما جمهوري و كافه آنتراكت: / آتش‌سوزی سینما به حضور علی مصفا و لیلا حاتمی در مراسم دعوت از محمد خاتمی برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری دهم مرتبط است؟...

به استقبال جشنواره-2: وقتی همه خوابیم، تردید، فرزند صبح، پاداش، درباره الی، سوپراستار، زادبوم، هفت و پنج دقیقه، پستچی سه بار در نمی‌زند، اخراجی‌هاي دو: / گزارشي از ده فیلم پر جلوه بیست و هفتمين جشنواره فجر ...

واكنش رئيس پليس امنيت اخلاقي به بلوتوث جعلي بهرام رادان: / متخصصان اداره آگاهي تائيد كردند شخصي كه در اين بلوتوث ديده مي‌شود بهرام رادان نيست...

واكنش مسعود كيميايي، عزت‌الله انتظامي و حميد نعمت‌الله به سوختن سينما جمهوري و كافه آنتراكت ليلا حاتمي و علي مصفا: / «حيف شد؛ اين تنها جمله‌اي است که مي‌توانم براي از دست رفتن سينما جمهوري بگويم»...

يادداشت اختصاصي هوشنگ گلمكاني درباره بازي آيه كيانپور در هفت نقش متفاوت در نمايش «ماجرای ناپدید شدن شهرزاد شادمان» / پیتر سلرز و شهرزاد شادمان ...

گزارش

مهران مدیری برای عید تلویزیون سریال می‌سازد/چرا خبری از پیمان قاسم‌خانی در این پروژه نیست؟...

اختصاصی سایت سینمای ما؛ / 10 عکس لاله اسکندری در سفرش به دور دنیا...

اسامی پروژه‌هایی که از ابتدای امسال پروانه ساخت گرفته‌اند؛ / 48 برنده خوش‌بخت...

فهرست آثار مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به مناسبت سي سالگي انقلاب اسلامي: / سي فیلم براي سي‌سالگی انقلاب اسلامي؛ فيلم‌ها در چه مرحله‌اي از توليد هستند؟...

به استقبال جشنواره- 3: طاووس‌های بی‌پر، کودک و فرشته، نیلوفر،انگشتر متبرک، صندلی خالی، جيران، پوسته،سایه وحشت، بیرون آوردن مردگان و دو خواهر: / بازار رقابت فيلم‌اولي‌هادر جشنواره داغ است...

خاکستر خاطره‌ها؛ / سینما جمهوری (نیاگارا) در آتش سوخت/گزارش و عکس‌ها...

آرشيو...

پرونده ‌«علي حاتمي» - واپس‌گرای مدرن و پیشرو

هوشنگ گلمکانی - علی حاتمی مصداق بارز هنرمندی است که در زمان خودش درک نشد و پس از مرگش خیلی‌ها به این نتیجه رسیدند که چه آدم استثنایی و چه گوهر یگانه‌ای را از دست داده‌ایم. واکنش‌های پس از درگذشت او حکایت از همین احساس تقریباً همگانی داشت. می‌دانم با خواندن همین دوسه جمله چه در ذهن بعضی‌‌ها می‌گذرد؛ این‌که ما ملت مرده‌پرستی هستیم و این واکنش‌ها از سر همین بیماری تاریخی است. اما اگر هم واکنش‌های بلافاصله پس از مرگ او به همین دلیل باشد (که حتماً بوده)، به عنوان یکی از استثناها او کسی بود که پس فروکش کردن التهاب اولیة داغ مرگ زودهنگامش، تجدیدنظرهای جدی و غیراحساساتی هم در مورد کارش شد. عنوان «سعدی سینمای ایران» که نمی‌دانم چه کسی نخستین بار پس از مرگ او درباره‌اش به کار برد، اصلاً تعارفی از سر مرده‌پرستی نیست. مسأله دقیقاً این است که او بی‌همتا و تقلیدناپذیر بود. هر کدام از فیلم‌سازان شاخص و برجستة سینمای ایران را که در نظر بگیرید، مشابهان و پیروانی دارند که حتی اگر به پای مراد و منبع تقلید و الهام و تأثیرگذارشان نرسند، اما می‌توان آن‌ها را در یک گروه ـ کوچک یا بزرگ ـ جای داد و گفت این گروه یک جور فیلم می‌سازند. ولی آیا کسی را شبیه حاتمی می‌شناسید؟ اگر ظاهر قضایا را در نظر بگیریم و مثلاً کسانی را که به پرداختن به تاریخ صدسالة اخیر گرایش دارند و گروهی که از دکور و ساختمان‌ها و ابزار قدیمی استفاده می‌کنند و حتی تاریخ‌ شخصی‌شان را روایت می‌کنند به عنوان پیروان و سینماگران «ژانر علی حاتمی» در نظر بگیریم، به خطا رفته‌ایم. تشخص سینمای حاتمی در این پیرایه‌های ظاهری نیست. یگانگی او در نوع روایتش بود که هم در دیالوگ‌هایش تجلی می‌کرد و هم در ساختار سینمایی آثارش.
سال‌هاست دچار این سوءتفاهم هستیم که «سینما چیست؟» و یکی از مظاهر بروز این سوءتفاهم هنگام بحث دربارة سینمای حاتمی پیش می‌آمد و خیلی‌ها می‌گفتند «این‌که سینما نیست.» آن‌ها در واقع داشتند تلقی خودشان را از سینما یا سینمای مورد علاقه‌شان یا سینمایی که به آن اعتقاد داشتند (یا نداشتند) توضیح می‌دادند. در حالی که به گفتة رنوار بزرگ، «هر چیز که روی پرده حرکت کند، سینماست» (یادم نمی‌آيد چند بار این جملة گهربار را تا به حال نقل کرده‌ام)؛ مهم این است که بتواند دنیای مستقل و باورپذیر خودش را بسازد. پنهان نمی‌کنم که خودم نیز زمانی در زمرة همین خرده‌گیران بودم که می‌گفتند چرا آدم‌های فیلم‌های حاتمی این جوری حرف می‌زنند؟ چرا همة آدم‌هایش یک جور حرف می‌زنند که انگار از توی کتاب‌های خطی پریده‌اند روی پرده؟ چرا حاتمی این قدر در سیر روایتش از این شاخ به آن شاخ می‌پرد؟ چرا قصه‌اش را سرراست نمی‌گوید؟ چرا همه چیز شیک و تمیز و اتوکشیده است؟ و خیلی‌ها هم دنبال این بودند که گاف‌های تاریخی از فیلم‌هایش بگیرند و مثلاً کشف کنند که فلان حادثة کوچک یا بزرگ تاریخی در فلان مقطعی که حاتمی توی فیلمش روایت کرده اتفاق نیفتاده، یا فلان ابزار و وسیله که توی فیلمش نشان داده مال آن موقع نیست. زمانی دوست طنزنویس‌مان سیاهة وسایل و ظرف‌هایی که آقای ظروفچی اول فیلم سوته‌دلان می‌خواند به عنوان نقد سریال هزاردستان ردیف کرد که یعنی هزاردستان یعنی یک مشت از همین خرت‌وپرت‌هاست. ما هم خندیدیم که: «چه بامزه! راست میگه‌ها!»
حالا چند سال است (باور می‌کنید؟ توی همین ده‌یازده سالی که از مرگ حاتمی می‌گذرد!) بیش‌تر شیفتة همان کارهای غیرمتعارفی در سینما شده‌ام که برخی از آن‌ها را حاتمی توی فیلم‌هایش انجام می‌داد. وقتی که کمال‌الملک به کاخ گلستان دعوت شده بود، حضور مجسم و «رئال» کودکی‌اش در زمینة صحنه به عنوان یک ارجاع به معصومیت او، ترفند غریب و نچسبی به نظر می‌رسید، اما وقتی که توی فیلم مودیلیانی (میک دیویس، 2004)، بچگی نقاش در صحنه و کنار مودیلیانی بزرگ‌سال ظاهر شد؛ یا وقتی که توی فیلم آن سوی دریا (کوین اسپیسی، 2004) کودکی بازیگر درجة سه دهة 1960 ـ بابی دارین ـ آمد کنار او ایستاد و حتی آخرش یک پرده رقص هم با هم اجرا کردند، دقیقاً در هر دو فیلم با همان مفهوم و معنای فیلم حاتمی، با خودم گفتم: ای دل غافل! حاتمی خودمان هم که از همین کارها می کرد؛ چرا این قدر کور و کودن بودیم؟!
وقتی حاتمی نظم کرونولوژیک زمان را به هم می‌ریخت، ایراد می‌گرفتیم که تاریخ را تحریف کرده، اما مخملباف که توی ناصرالدین‌شاه آکتور سینما، جدا از خیال‌پردازی‌هایش، به عنوان یک «تحریف تاریخی» ورود و گسترش سینما به ایران را از زمان مظفرالدین‌شاه به دوران ناصرالدین‌شاه کشاند، تحسین شد. وقتی که رییس‌جمهور سابق آمریکا به قصد پرسیدن آداب کشت پسته به سفارت ایران در آمریکا آمد، «حاجی واشنگتن» در نماها و سکانس‌هایی مقطع و بدون ارتباط زمانی و منطقی، هم پخت‌وپز کرد تا سوروسات پذیرایی از مهمان عالی‌مقامی را مهیا کند که به خیال حاجی با لباس مبدل آمده به او سر بزند و سیاست کند، و هم خاطراتش را می‌نوشت، و بعد هم که فهمید این بابا دیگر رییس‌جمهور نیست و برای کسب‌وکار آمده چنان حیران شرح پریشانی می‌گفت، فکر می‌کردیم این چه جور پراکنده‌گویی هذیان‌گونه‌ای است، اما حالا توی سینمای دنیا، پر شده از این ساختارشکنی‌ها و جابه‌جا کردن زمان‌ها و به هم ریختن الگوهای کلاسیک قصه‌گویی (و حتی کم‌وبیش در سینمای خودمان). ایناریتو را اصلاً و بیش‌تر به دلیل همین کارهایش دوست داریم و تحسین می‌کنیم. و خیلی‌های دیگر را. از آن‌جا که شخصاً هیچ وقت از اعتراف به اشتباه‌هایم پرهیز نداشته‌ام، ابایی از این ندارم که حالا بگویم حاجی واشنگتن یک فیلم بزرگ است، و هزاردستان با همة قلع‌وقمعی که شد، به دلیل اصالت و یگانگی تک‌تک سکانس‌هایش، به طور مستقل و شاید انتزاعی، اثری تکرارنشدنی و برجسته است. حسن کچل و سوته‌دلان را که از همان موقع دوست داشتم. حتی خواستگار را هم که اخیراً دیدم به این نتیجه رسیدم که حاتمی برخلاف ظاهر «واپسگرا»یش چه‌قدر مدرن و پیشرو بوده. حتی آن نقاشی آخر دلشدگان که آن موقع به نظر سرهم‌بندی می‌رسید و تصور می‌شد حاتمی برای صرفه‌جویی و به خاطر ناتوانی در نمایش فرجام غم‌انگیز گروه (غرق شدن کشتی) به ما قالب کرده، حالا به نظرم بخشی پذیرفتنی از شیوة قصه‌گویی غیرمتعارف او می‌رسد. حالا دیالوگ‌های او را از بر می‌کنیم و به همدیگر می‌گوییم و این‌جا و آن‌جا به نشانة تشخص در مطالب‌مان نقل می‌کنیم. هیهات!
فقدان شادروان علی حاتمی را در روزگار به رسمیت شناخته شدن و تحسین‌برانگیز بودن روایت‌های غیرمتعارف، به همة شیفتگان شالوده‌شکنی تسلیت می‌گویم.

شنبه,15 دی 1386 - 14:17:52

آرشيو

اخبار مرتبط:

پرونده ‌«علي حاتمي» - حاتمی، روزگار نو/ مردی که دوبارمتولد شد

نظرات

سمانه
سه‌شنبه 18 دي 1386 - 12:19

آقای گلمکانی مقاله اتان بسیار خوب بود و روان، امیدوارم همیشه این روحیه انعطاف پذیری را در خود تقویت کنید زیرا همان جملاتی که حاکی از پشیمانی و تواما عدم ابا از ابراز آن بود نوشته اتان را بسیار صمیمی و صادقانه کرده است. موفق باشید.

سه‌شنبه 18 دي 1386 - 18:24

با آشنا حكايت بيگانه مي رود

mohammad shahidi az Almann
شنبه 29 دي 1386 - 23:50

salam arz kardam ghorban -khtemateh Ostad gholmakany aziz ba kamale tashakor az Zahamatt

ba kamaleh tashakor az ketabe Taghnaa sepaseh farvan aghar amry bood mann dar khetmatetan hastam

maiol bande --tehran_pars20002000@yahoo.com

montazereh tamaseh shoma hastam

tashakor az ketabeh Tanghnaa

http://cinemaema.com/module-htmlpages-display-pid-98.html

اضافه کردن نظر جدید

استفاده از مطالب و عكس هاي سايت سينماي ما فقط با ذكر منبع مجاز است | عكس هاي سایت سینمای ما داراي كد اختصاصي ديجيتالي است

كليه حقوق و امتيازات اين سايت متعلق به گروه مطبوعاتي سينماي ما و شركت پويشگران اطلاع رساني تهران ما است.

مجموعه سايت هاي ما : سينماي ما ، موسيقي ما، تئاترما ، دانش ما، خانواده ما ، تهران ما ، مشهد ما

سينماي ما : صفحه اصلي :: اخبار :: سينماي جهان :: نقد فيلم :: جشنواره فيلم فجر :: گالري عكس :: سينما در سايت هاي ديگر :: موسسه هاي سينمايي :: تبليغات :: ارتباط با ما
Powered by Tehranema Co. | Copyright 2005-2008, cinemaema.com

Page created in 1.52955698967 seconds.

شما کدام سریال ماه مبارک رمضان را بیشتر پسندید؟

نظرات