فاطمه معتمدآريا
فاطمه معتمدآريا، با اين سابقه و ميزان محبوبيت، حالا ديگر به يكي از ستون‌هاي بازيگري در سينماي ايران تبديل شده است. بازيگرها، اگر عمري داشته باشند و تداومي، و بتوانند خودشان را از حدي و سني بگذرانند و باز در چشم‌ها و نگاه مردم بمانند، به جايي مي‌رسند كه كم‌كم براي مردم و تماشاگران‌شان، به يك شخصيت معتبر تبديل مي‌شوند؛ جدا از حضوري كه بر پرده سينما به عنوان يك بازيگر دارند. اين اتفاقي است كه در مورد عزت‌الله انتظامي و پس از سال‌ها براي پرويز پرستويي افتاده است.فاطمه معتمدآريا، به عنوان يك بازيگر زن با 20 سال سابقه فعاليت حرفه‌اي در عرصه سينماي ايران، در آستانه كسب چنين جايگاهي ايستاده است. بازيگر نقش زنان محجوب دوران جنگ و سال‌هاي 1360، در دهه بعد، نقش‌هاي بزرگ‌تر و تاثيرگذارتري را طلب كرد و با حضور در «روسري آبي» به يكي از موفق‌ترين بازيگران زن سال‌هاي 1370 تبديل شد. روزگاري بود كه اغلب نقش‌هاي مهم فيلمنامه‌هاي خوب سينماي ايران، به معتمدآريا پيشنهاد مي‌شد. با «گيلانه»، مخاطبان سينما، معتمد آرياي تازه‌اي شناختند. او گذر زمان را پذيرفته بود و حاضر شد در فيلم‌هاي آتي، در نقش مادر بازي كند. «گيلانه» همچنين يكي از نقش‌هايي بود كه بازيگر را در رسيدن به جايگاهي كه ابتداي مقاله از آن سخن گفتم ياري مي‌كند. او مي‌تواند كم‌كم نقش مادر مثالي سينماي ايران را بازي كند. شايد به همين دليل است كه در فيلم سامان مقدم قرار است نقش «ايران» را داشته باشد، با وجود تمام آن معاني دوپهلويي كه با انتخاب چنين اسمي، مي‌تواند به ذهن تماشاگر برسد. در «خواب زمستاني»، ديگر فيلم حاضر در جشنواره نيز، معتمدآريا نقش خواهر بزرگ لادن مستوفي و پگاه آهنگراني را برعهده دارد. معتمدآريا اگر قدر جايگاه خود را بداند و در عين حال در نقش‌هايي كه به او پيشنهاد مي‌شود، كليشه نشود؛ مي‌تواند دوران تازه‌اي از عمر بازيگري‌اش را آغاز كند. او در ابتداي دوران حرفه‌اي تازه‌اش قرار گرفته و جشنواره بيست‌وششم فجر مي‌تواند طليعه چنين دوراني برايش باشد.

گلشيفته فراهاني
محبوبيت اين روزهاي او غبطه‌برانگيز است. وقتي در «درخت گلابي» بازي كرد، شيطنت مرموز نگاهش را به حساب كارگردان نام‌آشناي فيلم ريختند. در آن سال‌ها او يك بازيگر نوجوان بود و سينماي ايران، پر است از نوجوانان بازيگري كه در اوج ناآگاهي و معصوميت، اجراهايي زيبا از خود به يادگار گذاشته‌اند و پس از مدتي، ديگر كسي يادي از آنها نكرده است. انگار فقط در آن سن و شرايط مي‌توانسته‌اند بازيگران خوب و موفقي باشند. گلشيفته هم بعد از درخت گلابي غيب‌اش زد. اين فقط خواهر بزرگترش بود كه به بدنه اصلي سينماي ايران اضافه شد؛ خواهري كه اتفاقا در حد چند عكس گذرا، در درخت گلابي با او همبازي بود. اما درست وقتي همه گلشيفته را فراموش كرده بودند، او با انتخاب‌هاي درست و مناسبش بازگشت. «زمانه» را اگر كنار بگذاريم، «بوتيك» و «اشك سرما» او را به عنوان يك بازيگر نقش اول به كارگردان‌ها شناساند. «ماهي‌ها عاشق مي‌شوند» گلشيفته را در اين سطح حفظ كرد و با «سنتوري» جاي پايش محكم شد. او شايد موقعيت هديه تهراني در سال‌هاي قبل را به عنوان يك سوپراستار گيشه به دست نياورده باشد، اما محبوبيت فراواني بين قشر نخبه سينمارو دارد. «ميم مثل مادر» او را بيش از گذشته به ميان عامه مردم برد و حالا در انتخاب فراهاني، حكم يك ميدان نبرد را براي او دارد. او آنقدر سخت‌گير بوده كه حالا هر انتخابي كه انجام دهد، براي تماشاگران سينما اهميت و تاثير فراواني دارد. قرار است فراهاني با دو فيلم در جشنواره فجر امسال حاضر شود:«ديوار»، كاري از محمدعلي طالبي و «هميشه پاي يك زن در ميان است» به كارگرداني كمال تبريزي كه از حساسيت‌برانگيزترين فيلم‌هاي امسال است و در آخرين لحظات، حضورش در جشنواره قطعي شد.

مهتاب كرامتي
كرامتي از آن گروه بازيگراني است كه نام خودشان بيش از فيلم‌هايي كه در آن بازي كرده‌اند، شهرت دارد. با مردي از جنس بلور (1377) كارش را شروع كرد و در چند فيلم نسبتا شناخته شده از جمله موميايي3 و بهشت از آن تو حضور يافت، اما در هيچ كدام از اين فيلم‌ها، بازيگر اصلي روي پرده نبود. كرامتي شهرتش را كمي دير و از اواسط دهه 1380، همراه با موج اخير ستاره‌سازي در سينماي ايران به دست آورد؛ هرچند كه هيچ‌كدام از فيلم‌هايي كه در اين سال‌ها بازي كرد، با اقبال عام مواجه نشد. حالا او روي جلد مجلات و صفحه اول روزنامه‌ها بود با فيلم‌هايي مثل پاداش سكوت و آدم؛ كه نمي‌فروختند. كرامتي در جشنواره امسال هم بازيگر معروفي است كه در دو فيلم نسبتا مهم جشنواره، يعني آتش سبز و حس پنهان، نقش‌هايي را برعهده دارد. بايد ديد كه در جشنواره امسال به خاطر اين فيلم‌ها مورد توجه خواهد بود يا بيشتر به عنوان بازيگر معروفي مطرح خواهد شد كه نماينده يونيسف هم هست.

مهران مديري
ستاره بزرگ تلويزيون، امسال هوس سينما كرده است. هرچند پروژه اصلي‌اش، يعني «لبه پرتگاه» بهرام بيضايي متوقف شد اما با دو فيلم مطرح، در جشنواره فجر امسال حاضر است؛ يكي «هميشه پاي يك زن در ميان است» كه هيبت غريب او در عكس‌ها به عنوان يك وكيل، كنجكاو‌برانگيز از آب درآمده است و ديگري «دايره زنگي» مديري در آن، در نقشي دور از تيپ آشناي هميشگي‌اش ظاهر شده است. به پيشينه مديري اگر بازگرديم، متوجه مي‌شويم كه او همواره دغدغه شكل‌هاي «جدي»تر هنر داشته است؛ چه «موسيقي» و چه «سينما» و هيچ‌گاه مطرح شدن به عنوان يك كمدين مشهور تلويزيوني به تنهايي برايش جالب نبوده است. اما تجربه‌هاي مختلف‌اش در اين زمينه‌ها، چه به عنوان بازيگر سينما در فيلم‌هايي مثل «ديدار» و «توكيو بدون توقف» و همچنين طبع‌آزمايي‌اش در عرصه موسيقي به پاي توفيق در صفحه شيشه‌اي نرسيده و او باز به حيطه آشناي هميشگي بازگشته است. اما همان‌طور كه گفتيم امسال اوضاع تا حدي متفاوت است. به خصوص كه به نظر مي‌رسد در هر دوي اين فيلم‌ها، مديري از قالب آشناي هميشگي بيرون آمده و شكل و شمايل تازه‌اي طلب كرده است.

رضا كيانيان
يكي از پركارترين بازيگران سينماي ايران، شايد هم پركارترين‌شان، امسال هم مي‌توانست با بيش از چهار فيلم در جشنواره حاضر باشد، هرچند مشكلاتي كه براي «صد سال به اين سال‌ها» و «سه‌زن» پيش آمد، باعث شد تا ميزان حضور كيانيان كم شود. او حالا يكي از قابل‌اعتمادترين بازيگران سينماي ايران است كه كارگردان‌ها از او براي ايفاي نقش‌هاي متفاوت دعوت مي‌كنند و او هم ماموريت‌اش را به انجام مي‌رساند. اين را بگذاريد كنار روابط خوب كيانيان با اهالي سينما و همچنين استفاده درست او از رسانه‌هايي كه در اختيار دارد تا بيش از پيش متوجه دليل اين پركاري بشويد. خود او هم ظاهر شدن در نقش‌ها و قالب‌هاي گوناگون را دوست دارد و مدام به اين هزار‌چهرگي دامن مي‌زند. اما اگر هميشه حضور كيانيان در نقش‌هاي مختلف، بيشتر در فيلم‌هاي حاشيه‌اي و نه چندان مطرح بود، امسال او در تعدادي از مشهورترين آثار جشنواره فجر حاضر است. فيلم‌هايي مثل «هميشه پاي يك زن در ميان است» و «خاك آشنا»؛ ساخته همكار نام‌آشنايش در سه فيلم؛ بهمن فرمان‌آرا. اگر «صد سال به اين سال‌ها» و «سه زن» هم به جشنواره مي‌رسيدند، آن وقت بعيد نبود كه كيانيان چهره اصلي جشنواره امسال باشد.

محمدرضا فروتن
حالا داستان مطرح شدن فروتن به عنوان يك بازيگر از طريق بازي در نقشي در قسمتي از سريال تلويزيوني سرنخ، تكراري و نخ‌نماست. پس از آن فروتن در تعدادي از آثار مسعود كيميايي و كيومرث پوراحمد بازي كرد و خيلي زود به يكي از ستاره‌هاي اين سينما تبديل شد. هرچند كه نخواست فقط يك «ستاره» باقي بماند و تمام تلاش‌اش را به خرج داد تا به عنوان يك «بازيگر» هم مطرح شود. نتيجه شد بازي فروتن در تعدادي از محصولات ظاهرا «جدي» و كم‌فروش اين سينما. تلقي نه چندان درست او براي حضور در سينما به عنوان يك بازيگر نقش‌هاي مهم و جدي، به كارنامه حرفه‌اي‌اش لطمه زد، ضمن اينكه با گذشت زمان، بازي پرتاكيد و اغراق شده او، ديگر هوادار چنداني نداشت.
اما جشنواره بيست و ششم فجر مي‌تواند بازگشت محمدرضا فروتن به عنوان بازيگر مشهور سينماي ايران باشد. «حس پنهان» و «كنعان» از آثار مطرح جشنواره امسال هستند و بازي فروتن در «كنعان» چندان جلوه‌اي از اغراق‌هاي هميشگي در بازي‌اش ندارد. به نظر مي‌رسد او در اواخر دهه سوم زندگي‌اش، به پختگي موردنياز براي بازي در نقش‌هاي خاص رسيده و نقش‌هايي كه پس از اين دو فيلم به فروتن پيشنهاد خواهد شد و بازي او، با آنچه پيش از اين ديده بوديم؛ تفاوت خواهد داشت.

ترانه عليدوستي
او خيلي كم فيلم بازي مي‌كند؛ با اين وجود فيلم‌هايي كه بازي كرده، از «من ترانه 15 سال دارم» بگير تا «شهر زيبا» و «چهارشنبه‌سوري»، همواره با اقبال منتقدان و تا حدي تماشاگران روبه‌رو بوده است، اين در شرايطي است كه «كنعان» به عنوان فيلمي به كارگرداني ماني حقيقي، يكي از آثار پراميد جشنواره امسال است و به اين ترتيب به نظر مي‌رسد ترانه عليدوستي باز انتخاب درستي كرده است. نقش عليدوستي در «كنعان» نقشي با زير و بم‌هاي فراوان است كه نسبت به ديگر بازيگران مشهور فيلم‌ـ فروتن، بهرام رادان و افسانه بايگان‌ـ زمان بيشتر را روي پرده به خود اختصاص مي‌دهد. همين فرصت خوبي براي عليدوستي فراهم مي‌كند تا بار ديگر خود را به عنوان يكي ديگر از چهره‌هاي جشنواره امسال مطرح كند. احتمال كسب نامزدي سيمرغ بلورين از سوي او فراوان است.