المیرا حصاركی
سینمای ما - هر سال ماه رمضان بهانهای میشود برای فیلمسازها و تهیهكنندگان جهت ساختن سریالهای مناسبتی. سریالهای متهم گریخت، خانه به دوش، اغما، كمكم كن، او یك فرشته بود، میوه ممنوعه، رسم عاشقی، یک وجب خاك، صاحبدلان و.... همه از سریسازیهایی هستند كه تهیهكنندگان دقیقه نود به یاد ساختنش افتادند، و بر خلاف شكایتهای تیم اجرایی مبنی بر سرعت بالا و فشار زیاد در سال گذشته باز هم همان آش وهمان كاسه است.هر سال كار به روز پخش میرسد و تغیرات لحظه ای، اما هیچ توفیری ندارد. خیلی دوست داشتیم به سراغ هنرمندانی برویم كه خودشان تجربه بازی در این سریالهای مناسبتی را داشتند و از آنها بپرسیم كه به نظرشان مهمترین سریال ساخته شده كدام است و كدام بازیگر بهترین نقش را ارائه داده است؟ بگذریم كه چقدر انتخاب برای آنها كار سختی بود، اما سختتر آنجا میشد كه تقریبا 70 درصد آنها سریالها را ندیده بودند و قاعدتا نمیتوانستند نظر بدهند و انتخاب كنند! یا سر كارند و نمیرسند كه سریالها را ببینند یا آنقدر خستهاند كه جلوی تلویزیون خوابشان میبرد.
كارهای كمیك را دوست دارم
كسی فكرش را نمیكرد نیما شاهرخشاهی جوانی كه خیلی تصادفی در فیلم «مكس» سامان مقدم بازی کرد به این زودی خودش را در دل سینما باز كند. او در جواب به سوال ما میگوید: «از جنبه دیگری به این قضیه نگاه میكنم، كارهای كمیك را بیشتر دوست دارم. سریالهای زیادی ساخته میشود كه در نظر فنی و حرفه خیلی بیشتر قابل بحث و حرف است. اما من ترجیح میدهم كه یك ساعتی را بنشینم و بخندم!» میشود حدس كه اگر از او بپرسم كه بین یك كار جدی یا یك كار كمیك مثل «متهم گریخت» رضا کدام کار را انتخاب میکند قطعا كار رضا عطاران را ترجیح میدهد. شخصیت جدی و عاشقمیرزا را مگر میشود دید و نخندید؟! حدسمان درست از آب درآمد «كارهای رضا عطاران را به شدت دوست دارم طنز خیلی جالبی دارد و خیلی مهم نیست كه در جاهایی ضعف به خرج میدهد و جاهایی قوی ظاهر میشود مهم این است كه من مخاطب یك ساعتی را اختصاص میدهم و تا آخر نگاه میكنم و تفریح میكنم!» نقش شوهر سمج با یك خنگی شیرین علی صادقی در سریال متهم گریخت به ذهنمان میآید كه چطور به هر قیمتی فقط منتظر این بود دست زنش را بگیرد و برود كجا؟ خودش هم نمیدانست فقط دوست داشت كه برود. به نظر نیما شاهرخشاهی هم علی صادقی و البته رضا عطاران از دسته بازیگران خوبی هستند كه مخاطب به خوبی یا آنها ارتباط برقرار كرده است.
سروش صحت را همه ما میشناسیم، كارگردان سریال «چهارخانه» كه خیلی به دل همه چسبیده و هر از گاهی میشنیدیم كه خیلی كار خوبی نیست. با وجود بازیهای خوب و البته كارگردانی درست نگاه كردنش خالی از لطف نیست. چند وقت پیش هم تصویرش را در هیبت یك شاعر هنرمند در سریال «مرد هزار چهره» مهران مدیری دیدیم كه آن هم نقدها و حرفهای مخصوص به خودش را داشت. انتخاب برای او خیلی سخت است اینكه او بین تمام این كارهای خوب فقط یكی را انتخاب كند كارش را سخت میكند و میگوید كه سوال سختی است. او همه كارها را دوست دارد چه كارهای كمیك و طنز رضا عطاران و چه كارهای جدی و ماورایی سیروس مقدم به نویسندگی افخمی یا صاحبدلان! «واقعا نظر خاصی ندارم و مقایسه آنها با هم كار خیلی سادهای نیست و نمیشود بهترین را انتخاب كرد.»
خیلی دور خیلی نزدیك
بهنوش بختیاری با بازی در سریالهای 90 شبی چهره شد. بازی در سریال عیدانه «جایزه بزرگ» مهران مدیری سكوی پرتابی شد به سوی نقشهای بهتر. تصویرش را چند وقت پیش در سریال «چهارخانه» داشتیم با آن خرس دوستداشتنی كه همیشه خدا بغلش بود! همان اول میگوید «خانه به دوش». تصویرش را به یاد میآوریم وقتی كه سوار 206اش بود و به خانه خاله فقیرش سر میزد و دل از پسرخاله شیرینعقلش (علی صادقی) میبرد. «خانه به دوش یك مضمون اجتماعی داشت و در واقع مسائلی كه در بطن جامعه وجود داشت به طور خیلی شیرین برای مخاطب روایت كرد.» دو خانواده خیلی نزدیك (دو خواهر و دو باجناق) كه اختلاف طبقاتی خیلی دوری با هم داشتند و مشكلات مربوط به هر كدام، حمید لولایی در نقش یك هندوانهفروش و محمدحسین لطیفی در نقش یك تاجر پولدار طوری كنار هم گذاشته شده بودند كه ناخودآگاه مخاطب را به فكر وا میداشت كه چقدر اختلاف طبقاتی بین این دو خانواده نزدیك از هم دور است. حسودیهایی که آناهیتا همتی به بهنوش بختیاری میكرد را واقعا در این شهر و در خانوادههای نزدیكمان دیدهایم و اینطور میشود كه یك كار خیلی طنز اینطور احساسات مخاطب را به بازی میگیرد و او را با فیلم درگیر میكند. اما بهنوش بختیاری فقط یك انتخاب طنز ندارد، سریال «اغما» سیروس مقدم هم جزء مهمترین سریالهای مناسبتی محسوب میشود. «موضوع ماورایی» كه داشت و مسائل متافیزیكی خیلی با مخاطب رابطه برقرار میكرد و شخصا خودم خیلی به این مسائل علاقه دارم. «اما او نمیتواند بین این همه بازی خوب و سریالهای عالی نقشی را به عنوان مهمترین نقش انتخاب كند»، تمام بازیگران انتخاب خود كارگردان هستند و نمیشود گفت كه كدام بهترین هستند. قاعدتا اگر انتخاب كارگردان درست باشد (كه هست) نمیشود گفت كه یک نقش خوب است و نقش دیگر بهتر. تمام بازیگران خوب بازی میكنند اما این نقشها هستند كه متفاوت هستند و رابطه خوب یا بد را با مخاطب برقرار میكنند، به طور مثال نمیشود گفت كه در «میوه ممنوعه» حسن فتحی كسی بد بازی میكرد هركدام در نقش خودشان خوب ظاهر شده بودند و نمیتوانیم بگوییم كه كدام بهتر بودند.»
سریالهای به روز
یوسف تیموری از دسته بازیگرانی است كه به خاطر چهرهاش در نقشهای كمیك خیلی خوب ظاهر میشود. چهره او را با سریالهای سیب خنده نوجوانان به خاطر میآوریم و به سال پیش میرسیم كه در «یك وجب خاك» كه سریال مناسبتی ماه مبارك رمضان بود بازی كرد. پسردایی جاهطلب كه دوست داشت یك شبه ره صد ساله را برود و دست به هر كاری میزد كه موفق شود؛ از خبرچین خرابكاری گرفته تا خودشیرینی. همه كار میكرد تا خود را در دل دخترعمهاش جا كند. در مورد سریالهای ماهرمضان میگوید «به همین راحتی نمیشود یكی را انتخاب كرد. یك كار میتواند یك سریال خیلی طنز و كمیك باشد اما بزرگترین معناها و ارزشها را در بطن كاری خاصی داشته باشد.» به روز بودن اطلاعات خیلی برای مخاطب مهم است و او را زودتر با معناهای فیلم درگیر میكند. شاید یك پیام در ایران باستان در فیلمی نهفته باشد ولی كارگردان و فیلمنامهنویس آن را طوری روایت میكنند كه انگار همین چند ساعت پیش اتفاق افتاده و اینطور میشود یك كار جدی خیلی مورد استقبال قرار میگیرد و یك كار كمیك مهجور میماند. «مثلا اگر قرار باشد پیامی در دیناسلام در فیلم روایت شود اگر كارگردان، فرد خلاقی باشد میتواند آن را به بهترین نحو برای مخاطب به نمایش بگذارد. سریالهایی را كه خودم در آنها بازی كردهام را هم ندیدهام خیلی منصفانه نیست وقتی یك سكانس از سریالی را دیدهام بخواهم در مورد بهترین یا بدترینش نظر بدهم و به نظرم تمام بازیگران در نقشهایی كه به آنها داده میشود نهایت سعیشان را میكنند كه بهترین باشند و باز هم قضاوت در مورد چگونگی بازی كردنشان یا مهم و غیرمهم جلوه دادن آنها دور از انصاف است.»
میوه ممنوعه
بهاره رهنما یك هنرمند همه فن حریف است، به همان خوبی كه نقشهای سینماییاش را ارائه میدهد، در تلویزیون سریال هم بازی میكند. عاشقانه، نان عشق موتور هزار و... از فعالیتهای سینماییاش محسوب میشوند و این اواخر در سریال «مرد هزار چهره» نقشی را ارائه داد كه خیلی از سنگدلترین منتقدین سینما و تلویزیون هم نتوانستند به نقش او ایرادی بگیرند. یك دختر فولاد زره كه تمام خواستگارانش را بر چشم برهم زدنی روانه آن دنیا میكرد، نقش تازهای را در آخرین تله فیلم سروش صحت «بازی» داشته. دختری كه پدری عتیقهفروش داشت و سروش صحت كه یكی از نگهبانان كمرنگ است یك دل نه صد دل عاشقش میشود. اما بهاره رهنما داستان و شعر هم مینویسد آن هم به خوبی فیلمبازی كردنش. برای او هم انتخاب بین این همه كار خوب و خیلی سخت است اما مثل اینكه «میوه ممنوعه» را خیلی دوست داشته. فقط بعد از كمی فكر كردن جواب میدهد «میوه ممنوعه» حسن فتحی؛ داستان عشق دوباره یك فرد میانسال كه زندگیاش را به هم میریزد و چشیدن طعم میوه ممنوعه او را از بهشتی كه سالیان سال ساخته است بیرون میكند. قابل حدس است كه بازی بسیار عالی علی نصیریان به خاطرش مانده باشد و بعد از آنكه میوه ممنوعه را نام میبرد سریعا مهمترین بازیگرش را علی نصیریان میداند. «به نظرم خیلی بازی متفاوتی داشت و اینكه خیلی خوب توانست شورعشق یك پیرمرد را به بهترین نحو به تصویر بكشد.»
خیلی از انتظار دور نمیتوانست باشد كه علی نصیریان بتواند به خوبی نقش یك عاشق دوباره را بازی كند؛ فردی كه خانه و زندگیاش را به خوبی ساخته و در یك نگاه عاشق میشود و این را به زبان میآورد و دل همسرش (گوهر خیراندیش) را میشكند و بد نیست كه همینجا اشارهای به بازی خیلی خوب گوهر خیراندیش- كه چقدر خوب نقش یك زن فداكار خیانت دیده را بازی كرده است - کنیم.
گوهر خیراندیش آنقدر كار خوب و دلنشین در كارنامهبازیگریش دارد كه هر كدام را بخواهیم در گزارش نام ببریم به آنهای دیگر خیانت كردهایم. اما نمیتوانیم نقش مادر زحمتكش و فداكارش را در «فصل سرما» از یاد ببریم که چطور برای سیر كردن شكم خودش و بچههایش زیر برف كار میكرد یا نقش حاجیهخانم سر به زیرش در «دنیا» كه چطور از جان برای همسر دغلكارش (محمدرضا شریفینیا) مایه میگذاشت و با معصومیت و دلشكستگی هر چه تمامتر دم از دو كیسه برنج مهریهاش میزد! اما از آنجا بهتر و خواستنیتر نقشش در «میوه ممنوعه» تحریكمان میكند كه سراغش برویم و از او بپرسیم كه مهمترین سریالی كه در طول این سالها در ماهرمضان پخش میشده، كدام است؟
«در نظر من جواب دادن به این سوال من را به تعارف میكشاند! و باعث میشود كه حرف دلم را نزنم، به این دلیل كه تمام سریالهایی كه در ماهرمضان پخش میشود با فشار كاری زیادی مواجه است.» در حین ساخت «میوه ممنوعه» در واقع فشار و حجمكار خیلی زیاد بود و زمان كم، كه اگر خودم دچارش نبودم میتوانستم بگویم كه كدام كار مهمترین و كدام بازیگر بهترین بوده. اما از آنجایی كه میدانم تمام گروهها شبانهروز تلاش میكنند كه كار به موقع برسد و حتی نویسندگان در لحظه متن را تغییر میدهند مرا در این شرایط قرار میدهد كه نتوانم بگویم كدام كار مهمترین است.
كارگردانها تمام سعیشان را میكنند كه كار به روز پخش نرسد اما با نزدیك شدن ماهرمضان پخش كار روزانه میشود و كارگردان قادر نیست كار ضبط شده را همان روز یك بار دیگر نگاه كند. و اینجا میخواهم با خودخواهی بگویم كه «میوه ممنوعه» در واقع تا به امروز با احترامی كه نسبت به تمام كارهای قبلی كه زمان پخششان ماهرمضان بوده مهمترین سریال پخش شده در این زمان است. نه به این جهت كه خودم در آن بازی كردهام، شده سریالهایی را بازی كردهام كه خودم دوستشان نداشتهام، اما «میوه ممنوعه» جزو كارهایی بوده كه همیشه با علاقه از آن یاد میكنم.
معرفی کامل فیلم «بالا» - حامد مظفری
