نويسنده: سعيد پاك طينت
جوابيه رسمي هيئت انتخاب به اعتراضهاي محمد نوريزاد منتشر شد. وقتي هيئت انتخاب جشنواره فيلم فجر، فيلمهاي محمد نوريزاد يعني «پرچم» و «شعر من سرزمين من» را از ميان آثار انتخاب شده كنار گذاشت، نوريزاد خيلي صريح واكنش نشان داد و اعتراضهايش را به فضاي رسانهاي كشاند. امروز آخرين جوابيه از سوي هيئت انتخاب خطاب به او صادر شد. جوابيهاي كه در آن دليل نبود اين فيلمها در فهرست انتخابي، كيفيت نه چندان بالاي اين آثار عنوان شده بود. بد نيست كه به اين بهانه، مروري داشته باشيم بر ماجراهاي اتفاق افتاده در اين چند روز.
نخستين بار نوري زاد بود كه اعتراضهايش را با ارسال چند نامه به رييس جمهور، وزير ارشاد، مدير عامل بنياد فارابي شروع كرد:
در نامه او به رييس جمهور آمده است: روزي كه در ضيافت افطار سال جاري، جنابعالي را به ضعف مديريتي وزارت ارشاد و معاونين و مديران اين دستگاه هشدار دادم، اطمينان داشتم با اين سخن، بسياري از فرصـتها را از خويش دريغ ميكنم، اما نميدانستم انتقاد از يك وزير، به جايگاه قضاوت و داوري نيز راه ميبرد.
وزارت ارشاد كه در دولت شما مرتب بر سينماي ملي تاكيد ورزيده است، به راحتي آب خوردن، دو كار كمنظير سينمايي حقير را كه از ساختاري بديع و جذاب و متفاوت و از محتوايي ملي و مذهبي برخوردارند، از حضور در جشنواره فيلم فجر كنار گذارده است. از آنجا كه سخت بر ادعاي بينظير بودن دو فيلم سينمايي خود اصرار دارم، از جنابعالي و همه منتخبين و همراهانتان دعوت ميكنم در هر شرايط ممكن، فرصتي را براي تماشاي اين دو اثر استثنايي اختصاص دهيد تا بدانيد دوستان شما در دولت عدالتخواه و مهرورز، چگونه و با چه صراحتي با زحمتها و غيرتمنديهاي ناب فرهنگي برخورد ميكنند.
وي همچنين در نامهاي ديگر به مديرعامل بنياد فارابي آورده است: هركس نداند شما نيك ميدانيد كه چرا دو فيلم سينمايي «پرچم» و «شعر من و سرزمين من» توسط داوران انتخابي ارشاد كنار گذارده شدند. اما هرچه هست، اين اتفاق را به فال نيك ميگيرم و هوشمندي شما را به تحليل دو نكته اساسي فرا ميخوانم:
1_ طبعا فيلمهاي انتخاب شده بايستي از جايگاه فراتري نسبت به فيلمهاي حقير برخوردار باشند، در غير اين صورت، خواهيد پذيرفت كه جايگه شريف داوري، به ورطه توصيهها و نگرشهاي نازيبا در خواهد غلتيد و شان داوري را به زير خواهد كشيد.
2_ اگر جنابعالي و معاون سينمايي و شخص وزير ارشاد از نقدهاي صريح اينجانب رنجيدهايد، اين رنجش دليل نمي شود كه زحمت هنرمنداني كه با من در تهيه و توليد اين دو اثر متفاوت و شكوهمند همكاري كردهاند، به هيچ گرفته شود. با اين مهم، مسئوليت اين دو اتفاق نامبارك، مستقيما متوجه جنابعالي است و صرف تشخيص داوران، صورت مسئله را پاك نميكند.
نوري زاد همچنين در نامه ديگري به وزير ارشاد نوشته است: باورم بر اين است كه به فرض محال اگر در هر وزارتخانهاي تعقيب غرضها و كينهها مجاز باشد، در وزارت ارشاد اسلامي نبايد شاهد اين صفات ناپسند باشيم. انتقاد صريح حقير از جنابعالي و معاونين شما در محضر رئيس جمهوري لطمههاي فراواني برايم داشته است كه بخشي از اين لطمهها را كتبا براي شما ارسال داشتهام. جديدترين واكنش دوستان شما به دو فيلم سينمايي «پرچم» و «شعر من سرزمين من» كه در نوع خود بديع و بي نظيرند و من و دوستانم سالها براي ساخت آنها زحمت كشيدهايم، اين بود كه اين دو فيلم فاخر را از گردونه حضور در جشنواره فيلم فجر كنار گذاردند. اگر همچنان همان هرندي سابقيد كه به انصاف و عدالت شهره بود، شما را به تماشاي اين دو اثر طرد شده فرا ميخوانم تا بدانيد توصيههاي پشت پرده، چه نرم و راحت بر دو اثر موثر حقير خط كشيده است.
در واكنش به اين اتفاق، حسن برزيده يكي از اعضاي كميته انتخاب به خبرنگار سينمايي فارس گفت: آنچه آقاي نوريزاد در نامهشان نوشتهاند، تهمتي است كه به اعضاي هيات انتخاب جشنواره فيلم فجر زدهاند. وي افزود: اگر چه ايشان را در زمره انسانهاي متدين ميشناسيم اما آنچه در نامهاشان نوشتهاند حكم تهمت به هيات انتخاب را دارد. برزيده ادامه داد: آقاي نوريزاد دراين زمينه بايد به وجدانش رجوع كند .
و بالاخره امروز هيئت انتخاب به شكل رسمي به اعتراضهاي محمد نوريزاد پاسخ گفت. متن پاسخ هيئت انتخاب به اين شرح است:
هيأت انتخاب بخش مسابقه سينماي ايران در بيست و پنجمين جشنواره بين المللي فيلم فجر ضمن سپاس از تمامي فيلمسازاني كه فيلم هايشان را براي بررسي بيشتر و انتخاب به دفتر جشنواره ارائه داده اند اعلام مي دارد كه اين هيأت پس از بازبيني دقيق و از سرحوصله هر 99 فيلم ارسال شده تا روز آخر به مقتضاي ظرفيت نمايش اعلام شده از سوي دبيرخانه جشنواره، تعدادي را براي بخش مسابقه و تعدادي ديگر را براي بخش ميهمان به دبير محترم جشنواره معرفي نمود.
در ادامه اين نامه آمده است: اگرچه پس از جمع بندي نهايي نظرات يكايك اعضا و ارائه اسامي فيلمها پاسخگويي به برخي گلايه ها و نارضايتي هاي انگشت شمار را ضروري نمي دانيم با اين وجود پس از انتشار نامه سرگشاده جناب آقاي نوري زاد وظيفه خود مي دانيم كه با توضيحي اجمالي يادآوري شود، تنها دليل حذف هر دو فيلم پرچم و شعر سرزمين من ضعف ساختاري، فقدان كيفيت هنري و زيبايي شناسانه و به ويژه ضعف كارگرداني و پرداخت نارساي آنها بوده است به نحوي كه حتي به مضمون اصلي و بالقوه ارزنده اين آثار نيز آسيب رسانده و نتوانسته است به خودي خود به حاصل تلاش هاي فيلمساز ارزش و اعتباري در خور اعتنا ببخشد.
هيأت انتخاب بخش سينماي مسابقه ايران در اين نامه اظهار اميدواري كرده است كه هر دو فيلم مورد اشاره جناب آقاي نوري زاد كه در نامه سرگشاده خود از آنها به عنوان آثاري فاخر ، بديع و كم نظير ياد كرده اند در آينده اي نه چندان دور فارغ از تب و تاب طبيعي دوران جشنواره پس از بازبيني كارشناسانه از سوي منتقدان حرفه اي، سينماگران و سينما دوستان به درستي مورد ارزيابي مجدد قرار گيرند و به مصداق معروف مشك آن است كه خود ببويد نه آنكه عطار بگويد اهالي سينما و هنردوستان رنگ و بوي خلاقيت و ابتكار و نوآوري را از آنها استشمام نمايند.
احمد اميني، حسن برزيده، عزيزالله حاج مشهدي، مجيد رضا بالا، جمال شورجه، يدالله صمدي، حسين كرمي، مجتبي مشيري و محمدحسين نيرومند اعضاي هيأت انتخاب بخش سينماي ايران جشنواره فيلم فجر هستند.