همدلي بهتر از همزباني ( يادداشتي براي كافه ترانزيت)

سينماي ما - كامبوزيا پرتوي از جمله كارگردان هايي است كه تا پيش از اين به عنوان فيلمساز كودك و نوجوان شناخته مي شد. از فيلم هايي كه او ساخته مي توان به گلنار، گربه آوازه خوان، ننه لالا و فرزندانش اشاره كرد.
البته پرتوي بيش از اين ها به عنوان فيلمنامه نويسي پر كار شناخته مي شود و حتي چند فيلم پرفروش منجمله «من ترانه پانزده سال دارم» براساس سناريوهاي اين كارگردان ساخته شده است. فيلمي كه از پرتوي امسال نشان داده شد، محصول مشترك ايران و فرانسه است كه بدنبال چند سال اختلاف ميان تهيه كنندگان به پرده ها راه گشود.
كافه ترانزيت داستان مقطعي از زندگي زني به نام ريحان را روايت مي كند كه پس از فوت شوهرش به خواسته برادر شوهرش مبني بر اينكه با او ازدواج كند، تن نمي دهد و براي امرار معاش قهوه خانه باز مانده از همسرش را راه اندازي مي كند و با تلاش و كوشش آبرومندانه به آن رونق مي دهد و...
فيلمساز به اين منظور محل اتفاقات قصه را قهوه خانه مرزي قرار مي دهد تا با كشاندن آدم هايي از مليت هاي مختلف به اين مكان، راه تعامل و همزيستي مشترك را به تصوير بكشد، در واقع براي پرتوي كافه جاده اي بهانه اي است تا از طريق كشمكش هايي مفاهيم مورد نظر خود را به مخاطب منتقل كند.
از جمله شعارهايي كه تم فيلم را تشكيل مي دهد، بحث همدلي بهتر از همزباني است و براي اين منظور فيلمساز مثلثي را طراحي كرده كه يك ضلع آن مردي يوناني است كه به رغم ندانستن زبان فارسي به خاطر خوش قلب بودن، ريحانه با او همدلي مي كند و فيلمساز تلاش مضاعفي را به كار برده تا تماشاگر نيز با اين كاراكتر همذات پنداري كند. البته پرتوي آگاهانه با تمهيداتي سعي داشته تا ظاهر بي طرف دوربين خود را بر روي سه شخصيت اصلي زوم كند و حتي آنجا كه قصه كمي جهت دار مي شود و منتقد سنت ها و آداب عقب مانده مردم مرزي مي شود، چندان رو و شعاري نيست. يعني كارگردان شعارهاي بيانيه مانند خود را توانسته زيركانه با لفافه اي جذاب به تماشاگر انتقال دهد و اين گرايش را حتي در آنجاهايي كه تبعيضات جاري عليه زنان را به تصوير كشيده از شعارزدگي پرهيز كرده و براي اينكه حساسيت هاي اين سوي مرز را برنيانگيزد، زني خارجي را كه او نيز سردرگم و محروم از حمايت هاي لازم است در قصه گنجانده است.
در كافه ترانزيت عناصري كه باعث اوج و فرود قصه و عناصري كه به انسجام ساختار اثر كمك كند، كمرنگ است. خلاصه اينكه فيلم آخر پرتوي اثري شسته و رفته است.

چهارشنبه,11 آبان 1384 - 14:27:44