سینمای ما - امیرحسین جلالی: پخش مستقيم رقابت هاي ورزشي در شبكه هاي تلويزيوني درست مثل ديگر شاخه هاي سرگرمي از قاعده خاصي پيروي مي كند: جذب مخاطب و البته از دست ندادن او. اين قاعده كلي برآيند اصل رقابت در بين شبكه هاي مختلف است كه خب، وقتي مثل كشور خودمان رقابتي در كار نيست اين قاعده كلي هم مي تواند رعايت نشود. هرچند كه اين عدم رقابت بعضي وقتها به نفع مخاطب نيز تمام مي شود. به عنوان مثال براي تماشاي مستقيم رقابتهاي اروپايي از طريق شبكه هاي خارجي بايد مبلغي را جهت خريد امتياز آن پرداخت كرد(شبكه هاي كابلي) ولي در ايران شبكه سه بازي هاي سه ليگ معتبر اروپايي را مجاني براي بينندگانش پخش مي كند.
پس از ظهور نسل جديد مجريان و تهيه كنندگان ورزشي در تلويزيون ايران چند سالي است كه سر و شكل پخش تورنمنت هاي فوتبالي تغييرات اساسي كرده است و شبكه سه توانسته با الگوبرداري از نمونه هاي مشابه خارجي محصول بهتري را تحويل مخاطبان خود دهد. اما بهانه اين يادداشت پخش رقابتهاي «يورو2008» است كه چند روزي است آغاز شده و ظاهرا تغييرات زيادي نسبت به نمونه هاي مشابه خود داشته است.
اجرا
«رضا جاوداني» چند سال است وارد تيم مجريان ورزشي شبكه سه شده و ظاهرا از نظر برنامه سازان فاكتورهاي لازم براي اجراي برنامه هاي مختلف را دارد. به همين دليل است كه وي همزمان برنامه «دايره طلايي» را درمورد كشتي و حواشي آن(چيزي شبيه برنامه نود در حوزه كشتي)، مسابقه «مردان آهنين» را در ايام عيد و با شركت ورزشكاران زيبايي اندام(كه بيشتر صبغه نمايشي دارد تا ورزشي) و تورنمنت هاي فوتبال در سراسر جهان را اجرا مي كند. شايد همين وسعت طيف اجراهاي جاوداني و نامربوط بودنشان به هم است كه باعث شده آن قدرت و تسلط لازم براي مديريت چند كارشناس در حيطه هاي گوناگون در او ديده نشود. اگر نگاه خودمان را به همين رقابتهاي يورو متمركز نماييم مي رسيم به نقطه عطف اين برنامه ها كه مربوط مي شود به شب مسابقه ايتاليا_هلند. به نظر مي رسد يا بايد جاوداني نوع نگاهش به فوتبال را تخصصي تر كند و يا اينكه در حوالي برنامه هاي عوامانه اي چون مردان آهنين حركت كند، چون اجراي امسال او تا به اينجاي كار واقعا غيرقابل تحمل بوده است.
گزارشگري
ازبين گزارشگران ثابت شبكه سه بدون شك عادل فردوسي پور و مزدك ميرزايي در سطح متفاوتي قرار دارند. تسلط اين دو مجري بر اخبار، حواشي و اطلاعات روز فوتبال جهان و البته مهارت و آشنايي آنها با زيروبمهاي عرصه نقد و پروپاگاندا مهمترين وجه تمايز اين دو با همكارانشان است. پس از اين دو پيمان يوسفي، عليرضا عليفر، جواد خياباني و اين اواخر دو گزارشگر جوان يعني بالاپور و سيانكي(متاسفانه اسم كوچك اين دو نفر را نمي دانم) قرار دارند كه به جز خياباني( با آن اضافه گويي هاي غيرقابل تحملش) همگي در يك سطح قرار دارند. اما آنچه فردوسي پور را با فاصله زياد از همه اين گزارشگران محبوب كرده است اعتدال او در همه زمينه هاست. مشخص است كه فردوسي پور نيز تمايلات شخصي خودش را چه در فوتبال ايران(پرسپوليس) و چه در فوتبال جهان( ليورپول و تيم ملي انگلستان) دارد ولي خودداري و تسلط بر احساسات برگ برنده اش در قياس با ميرزايي است كه تمايلات شخصيش را در گزارش مسابقات به گل درشت ترين شكل ممكن فرياد مي زند. ميرزايي بايد احساساتش را بيشتر كنترل كند و به جاي ايجاد حساسيت با داد و فريادهاي اغراق شده كمي از حس واقعيش خرج كند. اين طوري مسلما مي تواند به مرزهاي فردوسي پور نزديك شود.
كارشناسي
فرم ثابت و متداول چنين برنامه هايي دعوت از يك كارشناس فني و يك كارشناس داوري است ولي آنچه امسال اتفاق افتاد حضور كارشناسان مختلف فني در برنامه بود. اينكه براي 15 تا 20 دقيقه صحبت درباره يك بازي(تازه در خوش بينانه ترين حالت) دو و يا حتي سه نفر كارشناس دعوت شوند و بخواهند درباره مسائل فني يك مسابقه حرف بزنند خود به خود از ارزش صحبتهاي تك تك آنها مي كاهد. مطلب بعدي درباره ملاك دعوت از كارشناسان است كه شايد به خاطر درگيري حميدرضا صدر و مجيد جلالي در برنامه كارشناسي بازي ايتاليا_هلند، امسال نمود بيشتري داشته است. نكته مهم راجع به آن برنامه نوع برخورد صدر با ماجرا بود كه بسيار غيرحرفه اي انجام گرفت. مجيد جلالي در بين كساني كه به عنوان كارشناس در برنامه هاي تلويزيوني حضور مي يافتند اولين كسي بود كه نوع نگاه جديدي را ارائه كرد و اين روش آناليز كامپيوتري بازيها كه حالا اينقدر متداول شده است را وي به تلويزيون ايران آورد. لازم است بدانيد كه برنامه جلالي براي بازيهاي امسال رفتن به يكي از روستاهاي يزد و تمركز بر تماشاي مسابقات بدون هياهو و حاشيه بود(مصاحبه با ايران ورزشي)كه ظاهرا با اصرار مديران شبكه سه قبول مي كند تا در ويژه برنامه يورو2008 شركت كند. بعد از اتفاقي كه بين جلالي و صدر افتاد و رفاقت جاوداني با صدر باعث جانبداري مجري از يك طرف دعوا گرديد ظاهرا جلالي ديگر قصد شركت در اين برنامه را ندارد كه به نظر مي رسد حق هم دارد. شايد همين قضيه بود كه باعث شد براي اولين بار اجراي برنامه را كسي به جز جاوداني برعهده بگيرد.
نوع طراحي صحنه ويژه برنامه يورو2008 نسبت به نمونه هاي قبلي پيشرفت خوبي داشته است و همين كه ديگر خبري از آن پوسترهاي عريض و طويل پشت سر مجري نيست تغيير مثبتي به شمار مي آيد. ولي كافي است به ويژه برنامه پخش رقابتها از شبكه «ZDF » يا «العربيه» و نوع صحنه آرايي و طراحي دكور آنها نگاهي بيندازيم تا تفاوتها روشن شود.
به هر حال برگزاري تورنمنت هاي مختلف فوتبال در اين روزگار كمبود سرگرمي هاي واقعي بهترين فرصت براي پركردن اوقات قشرهاي متنوعي است كه هريك از منظري و با مطالبات خاصي مسابقات را تماشا مي كنند.