گزارشى از كارگردانان غايب جشنواره فيلم فجر؛ عادت نمى كنيم

صف هاى طولانى مقابل سالن هاى سينماى جشنواره فيلم فجر در سرماى زمستان بهمن ماه براى فيلم هاى كارگردانانى تشكيل مى شود كه تماشاگرانى منتظر دارند؛ كسانى كه يازده ماه در انتظار آغاز جشنواره بوده اند تا در صف بايستند و به سالن سينما راه يابند و جزء اولين تماشاگران آثار كارگردان محبوب خود باشند. اما سالى كه كارگردانان خوش نام جشنواره غايب باشند نه صف هاى طولانى تشكيل مى شود، نه انتظارات يازده ماهه به وصال مى رسد. هر سال جاى خالى تعدادى از نام هاى پرآوازه در جشنواره احساس مى شود. گاه فهرست غايبان طولانى است و گاه كم رونق اما امسال جشنواره فيلم فجر غايبان بزرگى دارد. افرادى كه برخلاف غيبت چندساله شان هنوز به نبودشان عادت نكرده ايم.

• بهرام بيضايى
«فكر نمى كردم امشب به من هم جايزه دهند!» اين جمله را بهرام بيضايى زمانى كه در مراسم اختتاميه جشنواره نوزدهم براى «سگ كشى» سيمرغ گرفت، بيان كرد. البته بسيارى از حاضران طنز كلام بيضايى را درنيافتند و آن را به حساب اعتراض هاى گاه به گاه اين كارگردان گذاشتند. «سگ كشى» در جشنواره فيلم فجر موفق بود و نظرات مثبتى در مورد آن در مطبوعات چاپ شد. تماشاگران بسيارى در پاييز ۸۰ براى ديدن اين فيلم راهى سالن هاى سينما شدند اما از همان سال تاكنون بيضايى سراغ ساخت فيلم تازه اى نرفته است. اگرچه چندى قبل و پس از صحبت هاى اين كارگردان در سال ۸۳ مبنى بر اينكه ديگر فيلم نخواهد ساخت، باز هم خبرى از ساخت فيلم جديد توسط او منتشر شد اما امسال هم براى پنجمين سال متوالى جاى خالى بيضايى در ميان فيلمسازان حاضر در جشنواره احساس مى شود. گويا او قصد دارد «سگ كشى» را مسافرانى ديگر كند كه ده سال دل دوستداران سينماى او را خوش كرد.

•ناصر تقوايى
سال ،۷۹ جشنواره فيلم فجر، جشنواره رقابت نام هاى بزرگ سينماى ايران بود. ناصر تقوايى هم در آن سال با «كاغذ بى خط» در جشنواره حضور داشت، فيلمى كه نظراتى متفاوت برانگيخت. بسيارى آن را در ميان آثار درخشان تقوايى قرار دادند و برخى ساخت اين فيلم را نزول كارگردان محسوب كردند. اما تقوايى پس از جشنواره نوزدهم پرانرژى تر از هميشه سراغ ساخت فيلم تازه اش رفت. پيش توليد «زنگى و رومى» آغاز شد و پس از به نتيجه نرسيدن اين پروژه تقوايى همچنان قوى و پربنيه براى توليد فيلم نافرجام ديگرى اقدام كرد. «چاى تلخ» كه قرار بود بهترين فيلم مربوط به دفاع مقدس شود پس از دو، سه ماهى فيلمبردارى متوقف شد تا بازهم جاى خالى تقوايى در فجر احساس شود. البته سال گذشته مستند «تعزيه مرد دلاور» ساخته اين كارگردان در جشنواره به نمايش درآمد كه به واسطه موضوع و نوع كار، اين مستند، فيلمى نبود كه سينماى تقوايى را به نمايش بگذارد. امسال هم تقوايى در صدر فهرست غايبان جشنواره نشسته است.

•مسعود كيميايى
اگرچه «حكم» بيست و پنجمين ساخته كيميايى همزمان با برگزارى جشنواره در سالن هاى سينما روى پرده است اما نام اين فيلمساز در ميان كارگردانان جشنواره بيست و چهارم قرار ندارد. ايستادن در صف هاى طولانى جشنواره و پس از آن ورود به سالن براى ديدن شخصيت هاى جديدى كه از ذهن كيميايى بيرون آمده و قرار است اين بار هم فراتر از آنچه تصور مى شود عمل كنند، عادت دوستداران سينماى كيميايى است. هر چند كه چندسالى است آن شوق و هيجان اوليه با ديدن فيلم تازه كيميايى آرام نمى شود. نمايش فيلم هاى كيميايى در جشنواره اغلب باعث جنجال و حواشى زيادى شده است. وضعيتى كه براى «سربازهاى جمعه» در جشنواره به وجود آمد و اظهارنظرات در مورد اين فيلم باعث شد با آنكه «حكم» در آستانه شروع به كار جشنواره بيست و چهارم آماده نمايش بود، كيميايى ترجيح دهد فيلمش را قبل از نمايش در جشنواره راهى اكران عمومى كند، كه البته در مورد «حكم» اقدام او هوشمندانه به نظر مى رسد. با آن كه امسال ديگر براى ديدن فيلم كيميايى ايستادن در صف طولانى لازم نيست اما مطمئناً دلدادگان سينماى كيميايى ياد صف هاى طولانى «اعتراض» و «سلطان» و... را همچنان در ذهن خود مرور مى كنند.

•عباس كيارستمى
سال ۸۲ براى علاقه مندان آثار كيارستمى، سال خوبى بود. او با دو اثر در جشنواره حضور داشت؛ اولى تيتراژ سرباز هاى جمعه (ساخته مسعود كيميايى) و دومى «پنج» كه حضور در فجر اولين نمايش داخلى اش بود. البته «پنج» تنها براى اهالى مطبوعات و در سالن سينما استقلال به نمايش درآمد. و اما امسال هم همانند تمام ده سال گذشته طلسم نمايش ندادن آثار كيارستمى در جشنواره شكسته نشده است. او سال قبل «بليت» را در ايتاليا ساخت و اين اثر را آماده نمايش دارد اما ايرانيان به نديدن فيلم هاى اين كارگردان و تنها شنيدن خبر موفقيت اين آثار عادت كرده اند.

•محسن مخملباف
محسن مخملباف و آثارش هيچ گاه مهمان آرام و بى صداى جشنواره نبوده اند. جنجالى كه پس از نمايش «نوبت عاشقى» و «شب هاى زاينده رود» در جشنواره فيلم در سينماى ايران به راه افتاد هنوز از ذهن اهالى سينما و دوستداران سينماى مخملباف پاك نشده است. مخملباف با سيرى كه در فيلمسازى طى مى كرد هر سال با كار تازه خود عادت به غافلگير كردن تماشاگران داشت و همين غافلگيرى ها روز به روز صف هاى فروش بليت فيلم هاى او را طولانى تر مى كرد. اما هفت، هشت سالى مى شود كه ديگر آثار مخملباف ربطى به ايران ندارد. «جنسيت و فلسفه» تازه ترين ساخته او در تاجيكستان توليد شده و به نظر مى رسد هيچ گاه در ايران به نمايش درنيايد. در حالى مخملباف نسبت به نمايش آثارش در ايران بى توجه به نظر مى رسد كه خيلى ها دلشان براى فيلم هاى او تنگ شده است.

•داريوش مهرجويى
«مهمان مامان» يكى دو روز مانده به پايان كار جشنواره بيست ودوم به نمايش درآمد. البته همين نمايش در مدت زمان كوتاه آنقدر نظرات مثبت در پى داشت كه هم فيلم منتخب تماشاگران شد، هم منتقدان برخورد خوبى با آن داشتند و هم داوران نگاه پرمهرى به اين فيلم كردند. امسال همزمان با برگزارى جشنواره پس از آنكه در سال گذشته هم نبود مهرجويى ميان كارگردانان جشنواره احساس مى شد و او در مقام داورى در جشنواره حضور يافته بود، اين كارگردان فيلم تازه اش را مى سازد. مهرجويى آنقدر در انتخاب على سنتورى فيلم «على سنتورى» وسواس به خرج داد كه فيلمبردارى فيلم با برگزارى جشنواره همزمان شد. كسى به دورى مهرجويى از جشنواره عادت ندارد.

•رخشان بنى اعتماد
بعد از آن كه رخشان بنى اعتماد دو سال با فيلم كوتاه «ننه گيلانه» و فيلم بلند سينمايى «گيلانه» در جشنواره حاضر شد، امسال به جمع غايبان پيوسته است. او فيلمبردارى «خون بازى» را چندى قبل در تهران آغاز كرد و در نيمه دوم دى ماه فيلمبردارى در شمال كشور به پايان رسيد. در حالى امسال فيلمى از اين كارگردان در جشنواره به نمايش درنمى آيد كه مدت ها است بنى اعتماد ديگر خاطره خوشى از فجر در ذهن ندارد. كمتر پيش آمده كه داوران توجه ويژه اى به فيلم هاى اين فيلمساز نشان دهند. البته اين نوع نگاه اغلب تنها از سوى داوران بوده و تماشاگران داستان ها و فضاى فيلم هاى اين كارگردان را دوست داشته اند.

منبع خبر : سميه عليپور - شرق
شنبه,1 بهمن 1384 - 10:31:39