يك روز با مریلا زارعی در اولين مركز اهداي پلاسماي خون ايران و خاورميانه
اهداي 55 درصد از زندگي

سارا حسيني: ساختمان سنگي در نگاه اول تنها يك ساختمان است شبيه هزار ساختمان ديگر. در نگاه اول پنجره‌هاي قدي بلند يا آدم‌هايي كه تمام تلاش خود را براي سر پا نگه داشتن اين ساختمان انجام مي‌دهند به چشم نمي‌آيند. شاخه‌هاي درختاني كه تا نزديك پنجره كشيده شده بودند هم در همان نگاه از بيرون به چشم نمي‌آمدند. ساختمان براي هر رهگذري تنها يك ساختمان بود اما يك تابلوي بزرگ در سر درش تمام محاسبات رهگذران ساعت 10 صبح روز پنج‌شنبه 19 اسفند 88 را مي‌توانست به هم بزند. روي تابلو نوشته شده بود «مركز شماره يك اهداي پلاسماي خون». حالا ساختمان تنها يك ساختمان سنگي معمولي نبود.

اين ساختمان اولين مركز خصوصي اهداي پلاسما ايران و خاورميانه است كه روزانه چيزي در حدود160 تا 200 نفر را در خود براي اهداي پلاسما جا مي‌دهد. اين ساختمان با همكاري دو شركت ساخته شده است. ايراني‌ها با مشاركت شركت داروسازي داروپخش و آلماني‌ها با مشاركت شركت بايو تست كه در نهايت شركت «بايو دارو» نام گرفت. شركتي كه براي جمع‌آوري پلاسماي ايرانيان ساخته شد تا اين پلاسماها به آلمان فرستاده شود و براي بيماران خاص ايراني تبديل به دارو شود و به ايران برگردد. سازمان انتقال خون با گرفتن خون داوطلبان و جداسازي پلاسماي آن در مراحل بعدي كاري مشابه با همين مركز را انجام مي‌دهد. اما سرعت بخشيدن به يك روند با توجه به دستگاه‌هايي كه كار را راحت‌تر مي‌كنند هميشه مي‌تواند تفاوت ايجاد كند؛ تفاوتي كه چشمپوشي از آن مشكل است. سازمان انتقال خون با همان روش قديمي خود كار را دنبال مي‌كند. اما اين مركز تنها مركزي است كه به صورت تخصصي كار جداسازي پلاسماي خون را انجام مي‌دهد. نگاهي به چشم‌هاي مراقب در تمام اتوماتيك مي‌اندازيم و صاحبان چشم‌ها بعد از شناسايي، درهاي شيشه‌اي را به رويمان باز مي‌كنند و وارد مي‌شويم. در قسمت پذيرش بعد از اينكه مي‌فهمند شما مي‌خواهيد يكي از اهدا كنندگان باشيد-اينجا از خواستن تا توانستن راهي طولاني‌است- بعد از گرفتن نوبت و انتظاري كوتاه صدايتان مي‌زنند. شما بايد شرايط اوليه پذيرش اهداي پلاسما را داشته باشيد؛ 1 - سني بين 18 تا 60 سال؛ 2 - وزني حداقل 52 كيلوگرم؛ 3 - سوادي در حد خواندن و نوشتن- براي اينكه هر اهدا كننده با آگاهي كامل دست به اين كار بزند؛ 4 - محل كار يا سكونت در تهران يا حضور تا شعاع 200 كيلومتري مركز - بسياري از بيماري‌هاي قومي و اقليمي از طريق پلاسما منتقل مي‌شود پس به درخواست سازمان بهداشت جهاني بهترين روش براي جلوگيري از اين اتفاق استفاده از پلاسماي مردم يك شهر يا يك كشور براي همان مردم است؛ 5 - همراه داشتن كارت شناسايي معتبر؛ 6 - احساس سلامتي در زمان مراجعه و گزينه آخر شايد عجيب‌ترين گزينه باشد اما يكي از مهم‌ترين شرايطي است كه هر مراجعه‌كننده‌اي بايد داشته باشد. براي رسيدن به جواب احساس سلامت و سرحالي در زمان مراجعه و نمونه‌گيري از خون در اولين قدم شما بايد به سوالي جواب بدهيد كه شايد روزانه بارها و بارها به آن جواب مي‌دهيد؛ «حالت خوبه؟» به همين سادگي! روزي كه قرار بر اهداي پلاسماي خون و در قدم اول نمونه‌گيري براي اين اهدا صورت مي‌گيرد، شما بايد از شب قبل تنها خواب كافي و از صبح مراجعه، صرف صبحانه‌اي سالم را داشته باشيد. در سالن پذيرش نمونه خوني از شما گرفته مي‌شود كه فاكتورهاي خوني را كنترل مي‌كند. خون شما بايد در استاندارهاي تعريف شده اين مركز بگنجد. علايم حياتي و معاينه قدم بعدي است كه در اتاق پزشك انتظار شما را مي‌كشد. نتيجه اين آزمايش‌ها و معاينات هفته بعد به شما اعلام مي‌شود. بهترين خبر داشتن صلاحيت شما براي اهداي پلاسماي خون است.

از ساختمان سنگي به كمك آسانسور بالا مي‌رويم. اينجا طبقه دوم، اتاق آقاي مدير است. مردي كه از پشت ميز در كنار پنجره بلند مي‌شود و دم در ورودي اتاق به استقبال مي‌آيد تا با چشم‌هايي كه لحظه‌اي از سوال و رسيدن به جواب‌ غافل نمي‌شوند برايمان از چگونگي قد كشيدن اين پنجره‌ها تا بالاترين شاخه‌هاي درختان خيابان طالقاني در خيابان سرپرست بگويد. مردي كه قدم به قدم همراه اين ساختمان سنگي جلو آمده و به تاريخ ما (19 اسفند 88) هنوز با شور اشتياق از اولين مركز اهداي پلاسماي ايران و خاورميانه صحبت مي‌كند. دكتر محمد شاه‌بختي مدير اين مركز است. مردي كه با صحبت‌هايش ما را به قبل از شروع به كار اين مركز مي‌برد. روزهايي كه ايران 70 ميليون يورو براي تامين داروي بيماران خاص هزينه مي‌كرده اما امروز با حضور اين مركز كه 50هزار ليتر پلاسما و سازمان انتقال خون با 150هزار ليتر پلاسما كه به همان روش قديمي توليد مي‌كنند توانسته‌اند رقم زيادي از دوش 70‌ميليون يورو بردارند اما به گفته دكتر شاه‌بختي راهي طولاني تا تامين 700 هزار ليتر پلاسما در ايران و خودكفايي در پيش داريم. اين مركز و تفكر شكل‌گيري‌اش در دولت هشتم برنامه‌ريزي شد و جلو رفت تا در دولت دهم به بهره‌برداري برسد. با اين نگاه آقاي شاه‌بختي از كنار تابلوي سر در ورودي مركز و شماره يك بودنش در حرف‌ها مي‌گذرد و خبر مركزهاي دو و سه در پنج سال آينده را مي‌دهد. با اين حساب تا 10 سال آينده ايران لازم نيست پلاسماي خون را در ازاي توليد داروهاي خاص به آلمان بفرستد بلكه با ساختن يك پالايشگاه دارويي مي‌تواند در زمينه توليد داروهاي خاص خودكفا شود. مدير اين مركز از دو دليل به عنوان مهم‌ترين‌ها ياد مي‌كند: 1 - بحث ملي و غرور آن در دنيا؛ 2 - جلوگيري از خروج 70ميليون يورو ارز از ايران. دكتر شاه‌بختي از مردم خواست تا پلاسما اهدا كنند حالا نه به همين سادگي اين جمله اما شايد بد نباشد كه بدانيد شما وقتي خون اهدا مي‌كنيد 120 روز زمان ساختن دوباره گلبول‌هاي خون و نوبت بعدي اهداي خون است. اما در مورد پلاسما به اين شكل نيست. پلاسما 55 درصد خون را تشكيل مي‌دهد كه 48 تا 72 ساعت بعد از اهداي پلاسما، خون دوباره آن را توليد مي‌كند. با اين حساب شما هر دو هفته يك بار مي‌توانيد پلاسماي خونتان را اهدا كنيد.

مريلا زارعي با صبر و حوصله به توضيحات مديرمركز، دكترمحمد شاه‌بختي و مدير روابط عمومي، دكتر زهره عطارچي گوش مي‌كند و لابه‌لاي صحبت‌ها سوال‌هايي را مي‌پرسد كه بالا بودن اطلاعاتش را در مورد خون و فرآورده‌هاي خوني نشان مي‌دهد. زمان نمونه‌گيري قبل از رسيدن سوزن به دستش مي‌خندد و مي‌گويد: «درد! نه اصلا درد ندارد!» و باز مي‌خندد. جلوي لنز دوربين طرفدارانش مي‌ايستد و خوشحال است كه اين مركز را براي اهداي پلاسما انتخاب كرده و اميدوار است اين حركتش تنها راهي براي ترغيب مردم جهت اهداي پلاسماي خون باشد. دكتر عطارچي از روش چهره به چهره به عنوان جوابگوترين روش براي جلب مردم و اهداي پلاسما نام مي‌برد. 17 جواني كه در روابط عمومي مركز پلاسماي خون كار مي‌كنند به شكل نوبتي در مكان‌هاي پر رفت و آمد به كمك بنر و بروشور مردم را دعوت به اهداي پلاسماي خون مي‌كنند و تنها درخواست آنها همكاري بيشتر شهرداري و نيروي انتظامي براي اين دعوت است. آقاي مقدم از كارمند‌ان اين مركز از خاطره عمو پورنگ مي‌گويد كه شماره تلفنش را اشتباه داد! آقاي بهنام از لحظه‌اي مي‌گويد كه با گدا اشتباه گرفته شد و پنج هزار توماني را كف دستش ديد!

منبع : تهران امروز

به روز شده در : سه‌شنبه 25 اسفند 1388 - 8:35