سینمای ما- بهرام رادان به دعوت امين تارخ با حضور در آموزشگاه كارگاه آزاد بازيگري به مديريت وي براي هنرجويان اين موسسه به ايراد سخنراني پرداخت و به سوالات اين هنرجويان در مورد مسائل مختلف در سينما پاسخ داد. در ابتداي اين نشست، امين تارخ ضمن تشكر از حضور بهرام رادان در اين جلسه گفت: در مورد برگزاري اين جلسه بايد نكته‌اي را بگويم، بسياري از اهداف برگزاري اين جلسه در واقع مي‌تواند پس از پايان آن مشخص شود اما چيزي كه به عنوان مدير اين موسسه مد نظرم است در درجه اول اين است كه تابوي دست نيافتني بودن بازيگري و ستاره‌شدن شكسته شود و ديدن بازيگران بزرگ و جوان، باعث مي‌شود هنرجويان بتوانند چند گام به بازيگر سينما شدن نزديك شوند. با گفت و شنود در واقع انتقال تجربيات عملي مي‌شود كه مي‌تواند براي هنرجويان راهگشا باشد تا بسياري از خطاها را انجام ندهند و گام‌هاي بلندتري براي حرفه‌اي شدن بردارند ضمن اينكه منزلت بالاي بازيگري در صحبت با يك بازيگر آكادميك و معروف نشان داده شود.
تارخ افزود: شخصا حس مي‌كنم نمي‌توان به صرف كار تجربي در بازيگري موفق بود و قطعا ابتدا بايد وارد عرصه آكادميك شد تا بعد در ميدان عمل بازيگر پخته شود كه البته برعكس اين موضوع نيز مي‌تواند اتفاق بيفتد اما نبايد فراموش كرد كه هر كس مي‌تواند تجربيات شخصي خود را در اين زمينه داشته باشد.

بهرام رادان با اعلام اين موضوع كه براي اولين بار است كه در چنين مجامعي حضور يافته، گفت: 10 سال قبل در چنين ايامي به موسسه هيوافيلم رفتم كه ثريا قاسمي، ميكائيل شهرستاني و فهميه راستكار استادان ما در اين مجموعه بودند بعد از مدتي از طرف یک موسسه سینمایی ما را ديدند و انتخاب كردند و بعد به آن موسسه رفتم و در آنجا تست ديگري دادم كه قبول شدم و قرار شد درآن فیلم بازي كنم.
يكي از مخالفان ورود من به كار بازيگري استاد من خانم ثريا قاسمي بود كه به من گفت بهتر است پس از اتمام دوران آموزشي کارم را شروع کنم اما حس كردم فرصت خوبي براي شروع كار باشد و به همين خاطر مشغول به كار شدم. البته در آن زمان به خاطر علم كمي كه به بازيگري داشتم بعضي مسائل مانند فن بيان را سر كار و به صورت تجربي و با همكاري بعضي از دوستان ياد گرفتم كه البته اين كار هم معايب و محاسن خود را دارد. امروز هم 10 سال از آن روزگار گذشته و25 فيلم بازي كرده‌ام و حالا تجربياتي هم در بازي به دست آورده‌ام.
رادان در ادامه اين جلسه كه به پرسش و پاسخ با هنرجويان كارگاه آزاد بازيگري اختصاص يافت در پاسخ به سوالي در مورد شرايط ستاره‌ شدن در اين روزگار و تفاوت شرايط سينما با زماني كه وي بازيگري را آغاز كرد، گفت: تبديل به بهرام رادان شدن سخت نيست. بايد بگويم شرايط براي ستاره شدن و موفقيت در بازيگري، از آنچه كه 10 سال قبل وجود داشت بسيار راحت‌تر است. چند روز پيش نزديك يك دكه روزنامه‌فروشي عكس‌هاي زيادي از جوانان و بازيگران جدیدرا ديدم كه در انواع سريال‌ها بازي مي‌كنند، در حالي كه 10 سال قبل راه براي معروف شدن در سينما بسيار سخت بود. نسبت به ورود جوانان به سينما گاردي وجود داشت و مي‌گفتند بوی ابتذال میاید اما امروز با چند شبكه تلويزيوني كه سريال و تله فيلم دارند و فيلم‌هاي سينمايي كه تشنه چهره‌هاي جديد هستند، اين كار بسيار آسان است.
وي در ادامه افزود: زماني كه من در «شور عشق» بازي كردم تنها ستاره جوان آن روزگار «علي قربان‌زاده» بود كه البته قبل از او ستاره‌هايي بودند كه بيش از 30سال سن داشتند و در نيمه دوم دهه70 «علي قربا‌ن‌زاده» تنها ستاره جوان سينما بود. در آن زمان من طرفدار جدي سينما بودم و به ياد دارم در جلسه اكران فيلم «سياوش» با بازي قربان‌زاده در سينما عصر جديد، چه هیاهویی شد. در ادامه اعتماد به نسل جوان بسيار بيشتر شد. براي انتخاب شدن در فيلم «شورعشق» نيز، قربان‌زاده گزينه قبل از من بودکه آن را نبذیرفت/ البته من تنها كسي بودم كه ميان 5 گزينه مطرح شده در آن فیلم، با هيچ‌كدام از سازندگان فيلم قوم و خويش نبودم و پارتي هم نداشتم، بلكه فرج حيدري فيلمبردار فيلم روي حضور من در اين فيلم اصرار كرد.

براي بازيگرشدن به كسي پول ندهید
رادان در بخشي ديگري از صحبت‌هايش گفت: من هنوز قرارداد اولين فيلم خود را نيز همراه دارم اما بعد از بازيگر شدن در سينما، تا سال‌ها بعد يكي از مسائل من دربشت برده بازيگري اين بود كه ثابت كنم به خاطر پارتي يا مسائلي از اين قبيل وارد سينما نشده‌ام يا به كسي پول نداده‌ام چون اين كار رابسیار ناشايست مي‌دانم.
وي افزود: 6 فيلم اولم تا پايان فيلم «عطش» براي من دوران شروع بود اما با بازي در فيلم «گاوخوني» خواستم بازي در كارهايي را بپذيرم كه عشقم را به بازيگري اثبات كنم، چون من براي ماندگاري در تاريخ سينما وارد بازيگري شده بودم... البته در اين روند جديد، متأسفانه بخش تجاري بازيگري من، پس از مدتي تضعيف شد تا اينكه سعي كردم امروزه به تعادلي در اين زمينه برسم.
رادان ادامه داد: در مقايسه با 10 سال قبل، در اين سال‌ها همه ‌چيز براي ورود بازيگران جديد به سينما مهياتر است اما ماندگاري در سينما بسيار سخت‌تر شده،شما باید بدانید كار سينما، كار سختي است، بازيگرجلوي دوربين كار سنگيني را انجام مي‌دهد و پشت دوربين حتي كار سنگين‌تري را پيش رو دارد، چون بايد مواظب اعمال و رفتار خود باشد به طوري كه شاید در زمان خواب ب‌تواند رفتار طبيعي داشته باشد!
وي گفت: خوشبختانه ما در ايران پاپاراتزي نداريم. بدیدهای که مي‌تواند مانند يك شمشير دولبه عمل ‌كند. يعني از حيث دستيابي به شهرت، بودنش به نفع بازيگر تمام مي‌شود و از سويي،‌ به ضرر بازيگر عمل مي‌كند چون به حريم خصوصي‌اش وارد مي‌شود.
رادان در ادامه، در پاسخ به كسي كه از او پرسيد چگونه اسطوره بازيگري شديد، گفت: این لطف شماست اما من این تعبیر را از خودم ندارم شما هم اسطوره‌هاي خود را بزرگ‌تر كنيد و هدف خود را بالاتر ببريد، چون بايد آرمان بزرگي داشته باشيد كه به جاي بالايي برسيد.

بعضي وقت‌ها در بازيگري به بن‌بست مي‌رسيد
رادان در ادامه افزود: بعضي وقت‌ها در بازيگري به بن‌بستي مي‌رسيد و به قدري بازي مي‌كنيد كه احساس مي‌كنيد توشه راه تمام شده و اين بزرگ‌ترين ضعف براي بازيگر است. مخصوصا وقتي كه خود را ستاره ببيند و آن زماني است كه كار تمام شده. اين اشكال بازيگر است كه خود را تكرار كند. قطعا براي بازيگر خوب شدن، دانش بازيگر بايد قوي باشد. امروز هم به قدري فيلم و سريال به وفور يافت مي‌شود كه مي‌‌توان آنها را كتاب‌هاي جديد بازيگري دانست. در واقع شالوده بازيگري بزرگان سینمابا مطالعه و فيلم ديدن منتقل مي‌شود.
رادان تصريح كرد: ‌اگر كسي فكر كند كه بهترين است و بازيگر خوبي است، قطعا آن روز كه اين فكر را كرده روز آخر كارش است. در كارنامه‌ام، هيچ فيلمي وجود ندارد كه در آن بازي كرده باشم و بعد از ديدنش حس كنم ضعفي در بازي من وجود ندارد.ايرادات بسياري از بازي خود مي‌گيرم چون اميدوارم بتوانم بازيگر بهتري شوم. چون اميد داشتن مهمترين دليل زندگي است.

انتظار كشيدن زياد بازيگر براي دعوت به كار شدن، مطلوب نيست
وي ادامه داد: البته بايد بگويم كه انتظار كشيدن زياد افراد براي دعوت به كار شدن، درست نيست. دانشي كه شما در كلاس‌هاي بازيگري كسب مي‌كنيد بايد با حضور در يك كار تجربي تركيب شود وگرنه شايد با گذر زمان ميل شما به بازيگري كم شود يا افسرده شويد اما تلاش كردن براي كار و فيلم بازي كردن باعث مي‌شود اين خستگي وجود نداشته باشد. قطعا مي‌توانيد از مشاوره يا از نقد مطبوعات استفاده كنيد اما هم سطح توقع‌تان بايد معقول باشد هم اينكه حرف كسي برايتان حكم نباشد و با توجه به وضعيت خود، خودتان تصميم بگيريد.

دوست دارم با كارگردانان جوان كار كنم
وي در ادامه افزود: بيشتر ميل دارم با كارگرداناني آشنا کنم كه كارهاي اول يا دوم‌شان را مي‌سازند. آثار زيادي از اين افراد ديدم كه بعضي از آنها شايد نسبت به آثار كارگردان‌هاي مؤلف ،فیلم های بسیار بهتری هستند.
رادان در ادامه اين جلسه در پاسخ به سوالي در مورد نحوه برخورد با فيلمنامه يا چگونگي ارتباط با شخصيت‌هاي داستان گفت: بهترين راه نگاه كردن است. گاهي كه در جايي مجبورید در جايي منتظر باشید با آدم‌هاي مختلف نگاه کنید شاید روزی در بازیگریتان بذرذ بخورد/ حركات ، نگاه‌ها و عادات شخصيت‌هايي را كه مي‌بينید، در ذهن بايگاني کنید و در موقع مناسب از آن استفاده کنید.

در «سنتوري» يك معتاد واقعي به من كمك كرد
وي در پاسخ به سوال يكي از هنرجويان كه اوج بازي رادان را سنتوري دانست و از رادان در مورد آن فيلم سوال كرد، گفت: در فيلم «سنتوري» كسي مشاور من بود كه حدود15 سال اعتياد به هروئين داشت و چند سال بود ترك كرده بود. او هميشه سر صحنه مي‌آمد و با ما حرف مي‌زد و مدت‌ها از تجربياتش و اتفاقاتي كه برايش افتاده بود سخن مي‌گفت.
رادان با اشاره به صحنه‌اي كه در آن پدر علي با بازي مسعود رايگان به او هروئين تزريق مي‌كند، گفت: اين اتفاق عينا براي دوست ما افتاده بود با اين تفاوت كه او به علت شكستگي دست پدرش را بيدار كرده بود تا به او هروئين تزريق كند و پدرش نيز با گريه اين كار را كرده بود. صحنه‌اي بسيار واقعي و از نظر دراماتيك، متأثر كننده كه حدودا 3 روز طول كشيد كه آن سكانس را با جزئياتش فيلمبرداري كنيم.

«سنتوري» راحت‌ترين تجربه بازيگري من بود
وي افزود: در مورد فيلمنامه «سنتوري»، بايد بگويم كه قطعا اگر اين فيلم متعلق به كارگردان ديگري بود، 20 الي30 صفحه بيشتر از آن را نمي‌خواندم، چون فيلمنامه به نظر بسيار معمولي مي‌آمد. اين مسئله با علم به اين نكته به نظرم مي‌آمد كه در آن مقطع، از افراد بسيار زيادي براي بازي در اين فيلم تست گرفته شده بود و حتي بسياري از بازيگران، براي حضور در اين فيلم سنتور ياد گرفته بودند اما وقتي قرار بود من اين پيشنهاد را بپذيرم، يكي از دوستان نكته‌اي را به من گفت كه كليد من براي رسيدن به واقعيت فيلمنامه «سنتوري» بود و آن اين بود كه مهرجويي يك سناريوي ساده را تبديل به فيلم شاخصي مي‌كند. اين اتفاق براي من افتاد و در واقع راحت‌ترين كار بازيگري من هم در آن فيلم بود، چون معمولا كارگردان‌ها با قاب بسته‌اي بازيگر را محدود مي‌كنند اما مهرجويي ساعت‌هاي طولاني به صحبت و تمرين با من و گلشيفته فراهاني مي‌پرداخت و بسياري از شوخي‌ها و حرف‌هاي ما در «سنتوري»، در واقع شوخي‌هاي معمول بين خود ما بود و مهرجويي با استفاده از اين شوخي‌ها با كمك تورج منصوري بخش‌ها و نماهاي مورد نياز را معلوم مي‌كرد

در «سنتوري» خوب بازي كردن براي من حيثيتي بود
وي در ادامه در پاسخ به سوالي در اين مورد كه آيا پختگي او در بازيگري بعد از فيلم «سنتوري» بود يا قبل از آن و اينكه روياي امروز او در بازيگري چيست، گفت: «سنتوري» و بازي در آن براي من انگيزه‌اي بود كه با قدرت تمام پيش بروم و كل فيلم را با انرژي باشم. من زماني وارد اكيپ «سنتوري» شدم كه بيش از هزاران نفر براي بازي در اين نقش تست داده بودند و بايد به شكلي كار مي‌كردم كه به آقاي مهرجويي بگويم انتخاب درستي داشته است. مثل يك بازي فوتبال كه گاهي در آن ماجرا حيثيتي مي‌شود! در «سنتوري» هم مسئله خوب بازي كردن حيثيتي بود و من براي اين فيلم، 20 روز مثل يك دانشجوي پشت كنكوري خود را در خانه حبس كردم و پشت سنتور نشستم و تمرين كردم و در حدي آهنگ‌هايي كه براي فيلم ساخته شده بود گوش دادم كه عده‌اي از دوستانم حس كردند من رواني شده‌ام. اكنون «سنتوري» پشت سر گذاشته شده و حس مي‌كنم بايد اتفاقي بيفتد كه قله «سنتوري» در كارنامه سينمايي من تبديل به چند قله شود. در واقع وقتي نقشي بين كارهايم بسيار شاخص مي‌شود، خودم به آن حسودي مي‌كنم و حس مي‌كنم بايد بهتر شوم.
وي همچنين در مورد آرزوهايش به اين نكته بسنده كرد كه آرزوهاي من نسبت به زماني كه از زندگي‌ام گذشته هنوز خيلي كوچك است و بايد تلاش كنم به آنها برسم.
رادان در پاسخ به سوال ديگري در مورد بازي طبيعي در نقش‌هاي مخلتف، گفت: بعضي از نقش‌ها حالت عيني دارنداما بعضي نقش‌ها در جامعه وجود ندارد و بايد آن رابسازیم/ نگاه كردن به افراد مختلف و عادات و خصوصيات‌شان اين فايده را دارد كه وقتي بايد نقشي را بسازيم، مي‌توانيم با چيدن قطعات مختلف از جزئيات شخصيت آنها چيزي را بسازيم كه وجود خارجي نداردوبازیگرمثل یک مینیاتوریست آن را خلق میکند.
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا بازيگر براي مطرح شدن بايد در هر فيلمي بازي كند و فيلم «رز زرد» را به عنوان مثال اين موضوع نام برد، گفت: زماني كه در اين فيلم بازي كردم سناريوهايي كه به من مي‌رسيد، معمولا متعلق به افراد ناشناس بود و من سعي مي‌كردم بهترين‌ها را از آن ميان انتخاب كنم. «رز زرد» را داريوش فرهنگ مي‌ساخت كه كارگردان و بازيگر خوبي است واز روي يك فيلم خارجي نيز بازسازي میشد. تهيه‌كننده آن فيلم نيز حسين فرح‌بخش بود كه قبلا «آواز قو» را با او كار كرده بودم. براي همين فكر كردم فيلم «رز زرد» فيلم تجاري و البته موفقي مي‌شود اما آن فكري بود كه در گذر زمان مشخص شد اشتباه است... آن روز «رز زرد» بهترين انتخابي بود كه مي‌توانستم براي بازيگري داشته باشم.
رادان در پاسخ به سوال هنرجويي كه از او راز بازيگر خوب شدن را پرسيد، گفت: شايد تنها فيلم ديدن و مسائلي از اين قبيل در اين كه بازيگر خوبي شوم، موثر نبوده‌اند، بلكه طلب آموختن، جاه‌طلبي و راضي نشدن به وضعيت فعلي، فاكتوري بود كه باعث شد من مدام تلاش كنم.
رادان گفت:رضا كيانيان در مورد بازيگر حرف خوبي دارد كه مي‌گويد تدوين‌گر، فيلمبردار، فيلمنامه و حتي ذهن تماشاچي بازيگر را محدود مي‌كند. قطعا ياد گرفتن و رسيدن به مقام بالايي در سينما چيزي مثل قرص نيست كه بگويم آن را بخوريد تا در سينما موفق شويد بلكه من شخصا بيشتر خواستم و بيشتر تلاش كردم. «سنتوري» هم غايت بازي من نبود و اميدوارم روزي بتوانم نقشي را ايفا كنم كه «سنتوري» را از ذهن همه پاك كند.
ظاهر بازيگر نبايد زيبا باشد، بلکه بايد سينمايي باشد
وي افزود: يكي از مهم‌ترين عوامل ضعف موجود در عرصه بازيگري، افكار عمومي است كه ممكن است بازيگر را به صفتي و نوع نقشي بشناسند و آن بازيگر براي ترس از باخت و فراموش شدن بخواهد به ورطه تكرار بيفتد. كاري كه بايد بكنيد اين است كه قطعا به بدن و چهره و سلامت خود برسيد چون اين سه فاكتور منبع درآمد و هنر بازيگر است. البته ظاهري كه نبايد لزومازيبا باشد بلكه بايد سينمايي باشد.
رادان در پاسخ به سوالي در مورد تاثير بازيگر مقابل روي نقش گفت: نمي‌توان به راحتي اين تاثير را بيان كرد يا سر صحنه نمي‌توان به آن اشاره كرد قطعا بازيگر خوب در مقابل شما مي‌تواند حس رقابت مثبتي به شما بدهد يا به خاطر او جلو برويد اما چون فيلم‌ها اين روزها به سرعت ساخته مي‌شود و مثل تئاتر تمرينات زيادي انجام نمي‌شود اين تاثير هم كمتر است و بيشتر زمان بازيگر با بازيگر مقابل ارتباط برقرار مي‌كنيد.

بازيگري سينما كوچه و پس كوچه زياد دارد
«بهرام رادان» در پاسخ به سوالي در مورد اينكه چگونه مي‌توان بين بازي در دونقش تفاوت ايجاد كرد گفت: اين به خود بازيگر برمي‌گردد كه بتواند سبك شخصي خود را به شكلي متفاوت در فيلمي بروز دهد و قطعا اگر بتواند خلاف جريان آب شنا كندو برنده شود حس خوبي براي او به وجود خواهد آمد، قطعا ايجاد فضاي متفاوت در ذهن بازيگر نسبت به فيلم مي‌تواند به او كمك كند.
وي در ادامه در پاسخ به سوال هنرجويي كه توصيه‌اي را براي هنرجويان تازه كار مي‌خواست گفت: قطعا كارهاي ضعيفي كرده‌ام اما از هيچ فيلمي ناراضي نيستم، چون تجربيات خوبي از هر فيلم كسب كردم. اين را هم بدانيد كه راه بازيگري در سينما به قدري كوچه و پس كوچه دارد كه بایدخیلی از آنهارا تجربه کنید.
وي در پاسخ به سوالي در مورد اهمیت جایزه در کارنامه بازیگر گفت:‌نمي‌توان به جوایز و موفقیت هایی از این دست فكر نكرد.
وي در مورد دليل اين كه به جرگه تهيه كنندگان پيوسته نيز گفت: اعتقاد دارم میتوانم کمک به ساخت فیلم هایی کنم که حتی اگر خودم هم در آن بازی نکنم اما فیلمی ساخته شود که هم به سینما و هم به جوان ها کمک کندو هم مطابق ميل و سلیقه خودم فيلمي ساخته شود. اما در مورد برخورد با تهيه‌كنندگان كه سوال يكي از شما بود بايد بگويم اين امر بستگي به تجربه هر شخصي دارد و نمي‌توان دستوري كلي در اين زمينه صادر كرد.

بازي در فيلم خارجي سخت نيست به شرطي كه به مردم پشت نكنيم
وي در ادامه در پاسخ به سوالي در مورد بازي بازيگران ايراني در خارج از كشور گفت: در خارج از كشور به ايراني‌ها توجه ويژه‌اي دارند قطعا اين اتفاق خوشايندي است كه مثلا گلشيفته فراهاني در فيلم رايدلي اسكات بازي كند و براي سينماوماهمکارانش افتخاراست اما اين را بدانيد كه كار كردن درهر فيلم خارجي که بیشنهادمیشودنمیتواند باعث افتخارباشد/ازطرفی باید معيارهای كشورمان رادرنظرداشته باشیم وسفير فرهنگي ايران در خارج از كشور باشيم.
/