شمارش معکوس تا آغاز مراسم اسکار/48 ساعت دیگر شروع می‌شود؛
تاریخچه حضور سینمای ایران در مراسم اسکار

سینمای ما - مسعود حکم‌آبادی: به عقیده بسیاری از صاحبنظران، یکی از عواملی که سینمای ایران نمی تواند در اسکار موفقیتی کسب کند، در کنار عوامل و ضعف های تکنیکی، عدم اکران فیلم ها در آمریکا و به تبع آن عدم نگاه مثبت رسانه ها و منتقدان طراز اول آمریکا به فیلم های ایرانی است. چرا که تجربه ثابت کرده این مسئله یکی از شاخصه هایی است که بر اساس آن می توان موفقیت یا عدم موفقیت فیلم ها را در اسکار پیش بینی کرد. با این حال در صورتی که اهالی سینما در کشورمان همه ساله بیش از چندین ماه وقت خود را صرف انتخاب نماینده خود در این فستیوال می کنند، تنها یک بار و در اسکار 1999 کشورمان به توفیق دست یافته است.

سینمای ایران برای اولین بار سال‌ها پیش و در سال 1356 فیلم «دایره‌ی مینا» پنجمین ساخته‌ «داریوش مهرجویی» را به اسكار معرفی كرد، اما برخلاف تصوراتی که سران سینمای وقت از این فیلمساز داشتند، توفیقی برای سینمای ایران حاصل نشد.



یک سال پس از این، از میان آثار سینماگران ایرانی الاصل، هیچ فیلمی از دید هیات انتخاب لایق اسکار دیده نشد تا اینکه فیلم سینمایی «باد صبا» ساخته‌ی «آلبر لاموریس» به عنوان نماینده‌ی ایران در سال 57 راهی آكادمی اسكار شد.

بعد از این و در حالی که جشن اسکار مصادف شده بود با پیروزی انقلاب اسلامی، سینمای ایران تا 16 سال نماینده‌ای به اسكار معرفی نكرد تا اینکه «زیر درختان زیتون» ساخته‌ی «عباس كیارستمی» سومین حضور ایران در اسکار را در سال 1373 رقم زد، اما بازهم پیش از رسیدن به مرحله نهایی رقابت فیلم های خارجی زبان، از حضور در مرحله نهایی بازماند.

«بادکنک سفید» در سال 1374 اولین حضور «جعفر پناهی» و چهارمین حضور ایران در این فستیوال بین المللی را رقم زد و باز طبق معمول چهارمین ناکامی کشورمان در این ضیافت را.

سینمای ایران در سال 75 هیچ فیلمی را به اسکار معرفی نکرد تا اینکه فیلم پرسروصدای «گبه» ساخته «محسن مخملباف» در ششمین سال از دهه 70 راهی اسکار شد و باز حکایت تکراری ناکامی برای ایران را ارمغان آورد.



اما اوج موفقیت ایران در این جشن جهانی که هنوز هم سینماگران ما به آن فخر می فروشند 77 بود، سالی که فیلم موفق «بچه‌های آسمان» اثر تحسین برانگیز «مجید مجیدی» به اسکار رفت و برای اولین بار نامزدی بهترین فیلم خارجی زبان را برای کشورمان به ارمغان آورد.

تجربه موفق حضور مجیدی در اسکار و شاید اتکا به نامی که او برای خود در این مراسم دست و پا کرده بود، هیات انتخاب ایران را مجاب کرد تا دومین حضور پیاپی مجیدی را با «رنگ خدا» رقم بزنند، اما این بار آنچه انتظارش می رفت اتفاق نیفتاد و «رنگ خدا» به جمع نامزدها راه نیافت.

«زمانی برای مستی اسبها» که نوید ورود یک کارگردان تازه نفس را می داد، در سال 79 به عنوان نماینده کشورمان به اسکار معرفی شد تا «بهمن قبادی» جوان هم برای یک بار این ناکامی ها را تجربه کند.

فیلم «باران» که پنجمین اثر مجیدی بود، در حالی در سال 80 به عنوان نماینده ایران به اسکار رفت که حتی روی کاغذ هم کسی موفقیتی برای آن نمی دید، با این حال به صلاحدید هیات انتخاب این فیلم هم به اسکار معرفی شد و باز سرخورده بازگشت.

اما صدرعاملی که خود چندین دوره حضور در هیات انتخاب اسکار ایران را تجربه کرده، در سال 81 خودش به این ضیافت رفت تا از نزدیک شاهد این ناکامی ها باشد. «من ترانه 15 سال دارم» اولین قسمت از 3 گانه دخترانه او در این سال به عنوان نماینده ایران به اسکار فرستاده شد، اما این فیلم هم پیش از رسیدن به مرحله نهایی از رقابت بازماند.





سال‌ 82 را بسیاری سال موفقیت سینمای ایران دانستند، چرا که پرویز شهبازی «نفس عمیق» را ساخته بود، فیلمی که تحسین بسیاری از مردم و منتقدان را برانگیخت. این فیلم از بین چندین کاندیدای دیگر از سینمای ایران به اسکار 2004 معرفی شد و همانطور که انتظار می رفت باز از رقابت بازماند.

«بهمن قبادی» که حالا دیگر به عنوان یک کارگردان جهانی شناخته می شد با فیلم جدیدش «لاك‌پشتها هم پرواز می‌كنند» در سال 83 به اسکار معرفی شد، ولی این بار هم امید ایران را از دومین موفقیت جهانی نا امید کرد.

بعد از این و در سال 84 در حالی «خیلی دور، خیلی نزدیك» ساخته «رضا میركریمی» به اسکار رفت که رقبای زیادی برای رسیدن به این مرحله با این فیلم رقابت کردند، با این حال و حسب صلاحدید هیات داوران این فیلم به عنوان دوازدهمین نماینده ایران به اسکار هفتاد و هفتم معرفی شد، ولی سران تصمیم گیرنده اسکار برای یازدهمین بار نماینده کشورمان را از فهرست نامزدهای بهترین های خارجی زبان خط زدند تا دوباره ایران از کورس رقابت اسکاری جا بماند.



«كافه ترانزیت» که در جشنواره فجر نامزد دريافت جايزه و برنده دو سيمرغ بلورين شده بود و تحسین داوران جشنواره های مختلفی چون تورنتو، نيويورك، شيكاگو، تسالونيكي و ريودوژانيرو را نیز برانگیخته بود در سال 85 رخنه امیدی برای حضور کشورمان در اسکار محسوب می شد، اما در حالی که همگان تا آخرین لحظه این فیلم را تداعی کننده خاطره خوب «بچه های آسمان» دانستند از رسیدن به مرحله رقابتی بازماند. این فیلم در حالی به اسکار معرفی شد که فیلم های «چهارشنبه سوري»، «به آهستگي» و «يك بوس كوچولو» گزينه هاي ديگري بودند كه هيأت انتخاب متشکل از سيروس الوند، محمدرضا سكوت، امير اسفندياري، رضا درستكار، رويا تيموريان و مجيد مجيدي و مرتضي شايسته با تمركز روي «چهارشنبه سوري» و «كافه ترانزيت» با توجه به شاخصه های جهانی از جمله اکران های بین المللی که داشت، سرانجام دومي را شايسته معرفی به اسکار دانستند. در همین سال بهمن قبادی کارگردان ایرانی فیلم «نیوه مانگ» به عنوان نماینده عراق به اسکار2007 معرفی شد، اما ظاهرا عدم توفیق ایران به ملیت کارگردان های فیلم ها بیشتر ربط داشت تا خود فیلم.



از سال 86 به تعداد نفرات هیات انتخاب نماینده ایران در اسکار افزوده شد تا سلیقه های بیشتری در این انتخاب دخیل باشند. در این سال از بین فیلم های «تقاطع»، «پاداش سكوت»، «جايي در دوردست»، «خون بازي»، «زمستان است»، «شب به خير فرمانده»، «وقتي همه خواب بودند» و «میم مثل مادر» در حالی این آخری راهی اسکار شد که تا آخرین لحظات حدس و گمان ها «زمستان است» و «خون بازی» را شانس اصلی حضور در اسکار می دانستند، اما همه این ها همزمان شد با سفر ابدی مرحوم «رسول ملاقلی پور» و انتخاب فیلمش به عنوان نماینده ایران.

این فیلم به انتخاب تنی چند از اهالی سینما از جمله امير اسفندياري، محمد بزرگ نيا، كمال تبريزي، مجتبي راعي، محمدرضا سكوت، عليرضا شجاع نوري، رسول صدرعاملي، تقي علي قلي زاده و اكبر نبوي به اسکار معرفی شد اما طبق همان زمزمه هایی که به گوش می رسید، این انتخاب ثمری نداشت جز تسلای قلب خانواده مرحوم ملاقلی پور و شاید به همین خاطر هم باز ریسمان عدم موفقیت های ایران همچنان پیوسته ماند.

البته در این سال فیلم های مهمی چون «سنتوری»، «نیوه مانگ»، «آفساید» و «باد ما را خواهد برد» نیز می توانستند نماینده خوبی برای ایران باشند، اما به دلیل عدم دریافت مجوز اکران از حضور در رقابت های اسکار محروم شدند.



اما یکی از بحث برانگیز ترین سال های سینمای ایران در انتخاب اسکار همین سال جاری بود. در این سال هیات انتخاب متشکل از امير اسفندياري، محمدبزرگ نيا، فرهاد توحيدي، عزيز اله حاجي مشهدي، محمد داودي، محمد سرير، عليرضا شجاع نوري، رسول صدرعاملي و فاطمه معتمدآريا در حالی به مشورت درباره انتخاب نماینده ایران در اسکار نشستند که مسئولین و رسانه ها کم کم داشتند نگران می شدند که مبادا نماینده ایران دیر به اسکار معرفی شود و از قافله عقب بماند، در عین حال نماینده ایران به موقع معرفی شد اما باز هم خبری از موفقیت نبود. در این سال «اتوبوس شب»، «آواز گنجشك ها»، «به همين سادگي» و «فرش ايراني» ساخته 15 كارگردان برجسته كشور نامزدهاي اصلي هيات انتخاب فيلم ايراني اسكار شدند و در این میان «آواز گنجشک ها» که انصافا از فیلم های دیگر نیز موفق تر می نمایاند، به اسکار 2009 معرفی شد و باز طی یک اعلام رسمی از فهرست برگزیدگان برای حضور در مراسم اسکار خارج شد و بدین ترتیب مراسم اسکار امسال هم در حالی به پایان می رسد که خبری از هیچ شخصیت ایرانی در آن نیست.

منبع : وطن امروز

به روز شده در : شنبه 3 اسفند 1387 - 2:7