اگر كمي به عقب برگرديم- مثلا حدود پنج دهه پيش- و سال هاي طلاييِ اعتراض و موسيقيِ راك را مرور كنيم؛ مي بينيم كه هيچ كس به «سادگي» باب ديلن تبديل به اسطوره و شمايلِ سده پيش نشد. اما اين «سادگي»، اصلا به معنيِ راحتي نيست؛ ديلن فارغ از همه پيچيدگي ها و تكنيك ها و قوانينِ موزيسين هايِ هم دوره اش بود. او با يك گيتار آكوستيكِ ساده و سازدهني اي كه با آن شيوه منحصر به فرد، جلوي دهان اش نگه مي داشت، تنها و بي هيچ ترسي، روي صحنه بزرگ مي آمد، مي زد و مي خواند. تازه وقتي هم كه شروع مي كرد به زدن و خواندن، چندان به قواعد و اصولِ اجرا پاي بند نبود؛ گاهي موقع اجرا صدايش مي گرفت و به راحتي سينه اش را صاف مي كرد، يا مثلا احساس مي كرد گيتارش آن جوري كه مي خواهد كوك نيست، انگار نه انگار كه روي صحنه و در حال اجرا است، وسط اجراي ترانه، طنازانه و ساده انگارانه، مي ايستاد و سازش را كوك مي كرد. روي صحنه خودش بود و شعرهايِ افسون كننده اي كه مناسبِ حال و روزِ جماعتِ معترض به دولت مردان و عمل كرد جنگ طلبانه آن ها و همچنين سرزنش كننده هايِ دهه 1960 آمريكا نوشته بود. چهره ظريف و دخترانه او اصلا به صدايِ چپ كوك و تا حدي تو دماغي اش نمي آمد. جاني كش- موزيسين راك اند رولِ هم دوره و تقريبا هم سبك و سياق اش- دست كم به سر و وضع ظاهري و فرم مويش مي رسيد، يا الويس پريسلي با حركاتِ موزون و منحصر به فرد اغوا كننده اش هوش از سر تماشاگران مي ربود، اما بابي فقط خودش بود و سازش، به جز اين كه تازه صدا مخملي هم نبود!
باب ديلنِ شصت و هفت ساله، با نامِ مذهبيِ رابرت آلن زيمرمن (او يهودي-آمريكايي است)، آخرين بازمانده از اسطوره مرداني است كه به شدت مي خواستند خودشان باشند. اما تاريخ، بي رحمانه چهره دروغينِ هويت اصيلِ قهرماني را نشان شان داد. باب تقريبا آخرين نفر بود. بعدش دوره شد دوره «گروه». «بيتل ها» آمدند و «رولينگ استونز» و «پينك فلويد». و اين تغييرِ هويت، آن چنان تعميم پذير به كلِ اجتماع بود كه سام پكين پا، كارگردانِ ياغي مسلك و هم كيشِ ديلن، از موسيقي (ترانه مشهور و محبوب «كوبيدن به درهاي بهشت») و شمايل او در «پت گارت و بيلي كيد»- فيلمي كه به عنوان وداعِ غم انگيزِ پكين پا با وسترن و قهرمانِ اسطوره غرب ازش ياد مي شود- استفاده كرد. ديلن در فضايِ تكرار نشدنيِ اوايل دهه 1960 به سرعت اوج گرفت و به همان سرعت خاموش شد. اما حالا كه برمي گرديم و دوباره نگاه مي كنيم، مي بينيم كه هنوز هم تاريخ با تكرار خود-شروع جنگ عراق به جاي ويتنام آن موقع و بازخوانيِ ترانه هاي ضد جنگ ديلن- تنها او را در حد و اندازه شمايلِ يك قهرمان مي شناسد.

٭عنوان مستند مشهوري كه دي. اي پين بيكر از كنسرت و تورِ 1965 باب ديلن در انگلستان ساخته است.

منبع: هفته نامه همشهري جوان شماره 167